Pozostałe przychody operacyjne i pozostałe koszty operacyjne. Czym są i jak należy je księgować?

W rachunkowości konieczne jest prawidłowe księgowanie ponoszonych kosztów oraz osiąganych przychodów. Dotyczy to zarówno działalności podstawowej, jak i pozostałej. Właściwa ewidencja w tym zakresie jest niezbędna z punktu widzenia rzetelności zapisów w rachunku zysków i strat. Jak księgować pozostałe przychody operacyjne i pozostałe koszty operacyjne?

Co oznaczają pozostałe przychody oraz koszty operacyjne?

Nie każdy przychód czy koszt w przedsiębiorstwie musi być bezpośrednio związany z podstawową działalnością biznesową. Do takiej zalicza się przychody i koszty związane  stricte z produkcją, sprzedażą towarów czy świadczeniem usług, co stanowi clou działalności firmy. Do takich przepływów można zaliczyć np. wypłatę wynagrodzenia pracownikom operacyjnym czy wydatku z tytułu zużycia energii elektrycznej.

Oprócz tego jednak występują pozostałe przychody operacyjne oraz pozostałe koszty operacyjne. Definicję tych pojęć można znaleźć w ustawie o rachunkowości (art. 3 u. 1 par. 32):

„rozumie się przez to koszty i przychody związane pośrednio z działalnością operacyjną jednostki„.

Co zalicza się do tego segmentu działalności biznesowej?

Pozostałe przychody operacyjne. Co się do nich zalicza? 

Pozostałe przychody operacyjne to w gruncie rzeczy dość obszerna kategoria, do której zalicza się m.in. następujące wpływy:

• przychód ze sprzedaży lub likwidacji:
  • majątku trwałego przedsiębiorstwa,
  • wartości niematerialnych i prawnych,
  • realizowanych inwestycji;
• otrzymana darowizna, odszkodowanie,
• otrzymane odszkodowania od pracowników czy kontrahentów,
• rozwiązanie rezerw na świadczenia emerytalne czy ewentualne kary sądowe itp.,
• odpisy aktualizujące wartość należności itp., jeśli zwiększają one wartość danego aktywa,
• zdarzenia losowe zwiększające wartość majątku przedsiębiorcy.

Pozostałe koszty operacyjne. Co obejmuje ta kategoria?

W pewnym sensie pozostałe koszty operacyjne to lustrzane odbicie pozostałych przychodów operacyjnych. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o rachunkowości do kategorii „pozostałe koszty operacyjne” można zaliczyć m.in.:

• koszt sprzedaży lub likwidacji majątku przedsiębiorstwa;
• przekazana darowizna;
• zapłacone odszkodowanie, kara, grzywna itp.;
• zawiązanie rezerw na świadczenia emerytalne, ewentualne kary sądowe itp.;
• odpisy aktualizujące wartość aktywów, w tym np. należności, jeśli zmniejszają one wartość danego aktywa,
• zdarzenia losowe zmniejszające wartość majątku przedsiębiorcy;
• koszty ponoszone z tytułu działalności socjalnej.

Oprócz tego do pozostałych kosztów operacyjnych zalicza się wartość odpisów nieściągalnych należności od kontrahentów.

Pozostałe przychody i koszty operacyjne. W jaki sposób należy je księgować?

Dobra wiadomość jest taka, że księgowanie pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych nie należy do szczególnie skomplikowanych zadań. Jeśli chodzi o pozostałe przychody operacyjne, to ewidencjonuje się na koncie 760 po stronie „Ma”. W trakcie roku to konto księgowe wykazuje saldo kredytowe, a na zakończenie roku obrotowego kwotę z salda przenosi się na wynik finansowy jednostki.

Dla pozostałych kosztów operacyjnych jest przeznaczone konto księgowe 761, w którym po stronie „Wn” ujmuje się wydatki i straty niezwiązane bezpośrednio z podstawową działalnością operacyjną prowadzoną przez przedsiębiorstwo. W odróżnieniu od konta dla pozostałych przychodów operacyjnych konto 761 wykazuje saldo debetowe.

Pozostała działalność operacyjna – dlaczego jest to takie ważne?

Ewidencja pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych jest niezbędna. Bez tego trudno byłoby przeprowadzić rzetelną ocenę sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Można zobaczyć to na konkretnym przykładzie:

Profil i nazwa firmy: Firma: EcoBox Sp. z o.o.
EcoBox to polska firma zajmująca się produkcją ekologicznych opakowań z papieru z recyklingu oraz biodegradowalnych materiałów. Działa głównie w modelu B2B, dostarczając produkty dla restauracji, sklepów ekologicznych i producentów kosmetyków naturalnych.

Podstawowa działalność operacyjna – dane finansowe:

• Średni miesięczny przychód ze sprzedaży: 100 000 zł;
• Miesięczne koszty (materiały, płace, energia, logistyka): –93 000 zł;
• Zysk operacyjny: +7 000 zł – firma jest zatem nieco na plusie w ramach podstawowej działalności.

Pozostała działalność operacyjna – dane finansowe:

• Pozostałe przychody operacyjne: 8 250 zł (np. przychody z tytułu sprzedaży zbędnego sprzętu),
• Pozostałe koszty operacyjne: –39 500 zł  z tytułu nałożonej kary za naruszenie norm środowiskowych.

Rzeczywista sytuacja finansowa w danym miesiącu:

• Łączny wynik:
  +7 000 zł (działalność podstawowa)
  +8 250 zł (pozostałe przychody operacyjne)
  –39 500 zł (pozostałe koszty operacyjne)
  = –24 250 zł straty netto

A zatem, EcoBox Sp. z o.o., mimo że osiągnęła dodatni wynik na podstawowej działalności operacyjnej, w rzeczywistości ponosi stratę ze względu na wysokie koszty pozostałej działalności operacyjnej.

P

Podsumowanie

Pozornie drugorzędne pozycje, jakimi są pozostałe przychody operacyjne oraz pozostałe koszty operacyjne, w rzeczywistości mogą znacząco wpłynąć na wynik finansowy jednostki. Zyski ze sprzedaży środków trwałych, odszkodowania, darowizny czy odpisy aktualizujące aktywa – wszystko to, jeśli zostanie zaksięgowane w błędny sposób, może zniekształcić obraz rentowności firmy.