Emil Zelma
Rząd przyjął pierwszy pakiet deregulacyjny, którego założeniem jest ułatwienie życia polskim przedsiębiorcom oraz redukcja zbędnych obowiązków administracyjnych. Nowelizacje mają charakter przekrojowy. Obejmują one m.in. ustawy podatkowe, farmaceutyczne, administracyjne. Ważne są również zapisy regulujące emisję instrumentów finansowych. Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu deregulacji otoczenia prawnego przedsiębiorców przewiduje szereg udogodnień. Mają one zacząć obowiązywać 1 stycznia 2026 r. lub – w przypadku niektórych rozwiązań – po upływie 30 dni od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Przyjrzyjmy się, co dokładnie się zmieni dla przedsiębiorców w 2026 r.
Spis treści
ukryj
Zmiany w ustawie o obrocie instrumentami finansowymi – pakiet deregulacyjny oznacza mniej pośredników dla małych firm
Nowelizacja ustawy o obrocie instrumentami finansowymi zakłada rewolucję dla mniejszych emitentów. Przedsiębiorca emitujący papiery wartościowe o wartości nieprzekraczającej 1 mln euro rocznie nie będzie musiał już korzystać z pośrednictwa firm inwestycyjnych. Taki zabieg ma uprościć i przyspieszyć procedury związane z pozyskiwaniem kapitału. Będzie to szczególnie istotne dla startupów oraz firm z sektora MŚP. Deregulacja w tym zakresie oznacza mniej formalności i niższe koszty w początkowych etapach rozwoju przedsiębiorstwa.
Zmiany dla branży farmaceutycznej – uproszczenia w systemie monitoringu
Pakiet deregulacyjny wprowadza także zmiany w ustawie Prawo farmaceutyczne. Przedsiębiorcy działający w tej branży nie będą już zobowiązani do wskazywania miejsca dostawy leków w Zintegrowanym Systemie Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi. W dotychczasowym stanie prawnym dane te były wymagane z wyprzedzeniem. Działo się tak, mimo że w praktyce często nie były dostępne w chwili zgłoszenia. Dzięki nowelizacji zniknie zbędna biurokracja, co ułatwi logistykę i dystrybucję produktów leczniczych.
Limit zwolnienia z VAT podniesiony do 240 tys. zł od 2026 r.
Jednym z bardziej oczekiwanych punktów nowelizacji ustawy o podatku od towarów i usług jest zmiana limitu zwolnienia podmiotowego z VAT. Od 1 stycznia 2026 r. przedsiębiorca, którego roczny obrót nie przekroczy 240 tys. zł, nadal będzie mógł korzystać z tego przywileju. To istotna korekta w stosunku do dotychczasowego progu, który wynosił 200 tys. zł. Sejm przyjął nowelizację jednomyślnie, co potwierdza szerokie poparcie dla tego rozwiązania. Zmiana ta wpisuje się w szerszy kontekst deregulacji i ma ułatwić start i funkcjonowanie mikrofirm na rynku.
Kontrole przedsiębiorców tylko wtedy, gdy to konieczne – nowe zasady od 2026 r.
W pakiecie deregulacyjnym zapowiedziano także zmiany w zasadach prowadzenia kontroli w firmach. Projekt przewiduje, że 1 stycznia 2026 r. zaczną obowiązywać nowe przepisy. Skrócą one czas trwania kontroli mikroprzedsiębiorców do maksymalnie 6 dni roboczych rocznie.
Co więcej, częstotliwość kontroli będzie powiązana z poziomem ryzyka związanego z wykonywaną przez przedsiębiorcę działalnością. Firmy o niskim ryzyku nie będą mogły być kontrolowane częściej niż raz na 5 lat, a średniego ryzyka – raz na 3 lata. Przedsiębiorca zyska również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec czynności kontrolnych.
Deregulacja w postępowaniu administracyjnym – decyzje hybrydowe i jednoinstancyjność
W sferze postępowania administracyjnego deregulacja przynosi wprowadzenie tzw. decyzji hybrydowej. Główna treść decyzji pozostanie w formie papierowej, ale załączniki – takie jak mapy, analizy czy uzasadnienia – będą dostarczane elektronicznie. Wprowadza się też odejście od zasady dwuinstancyjności w określonych przypadkach. Oznacza to, że niektóre decyzje – np. o warunkach zabudowy w prostych przypadkach, wpisach do rejestrów czy zatwierdzaniu projektów – będą ostateczne już w pierwszej instancji, bez możliwości odwołania.
Pakiet deregulacyjny przewiduje również dodatkowe ułatwienia. Jest to m.in. możliwość automatycznego umorzenia należności z tytułu kar administracyjnych przez urząd, brak obowiązku przedstawiania dokumentu prokury lub pełnomocnictwa, jeśli dane te są widoczne w rejestrach publicznych (np. KRS, CEIDG), oraz nowe narzędzia zachęcające do mediacji.
Nowelizacja zasad tworzenia prawa – deregulacja, czyli dłuższe vacatio legis i równowaga w obowiązkach
W ramach pakietu deregulacyjnego rząd przyjął też zmiany w procesie stanowienia prawa. Od teraz ustawy nakładające nowe obowiązki na przedsiębiorców będą mogły wejść w życie nie wcześniej niż po 6 miesiącach od publikacji w Dzienniku Ustaw. Nowelizacja zakłada również zasadę “one in, one out”. Oznacza to, że wprowadzenie jednego nowego obowiązku administracyjnego musi iść w parze z likwidacją innego w tym samym lub podobnym obszarze.
Ustawodawca zostaje także zobowiązany do przygotowania oceny skutków regulacji po dwóch latach od jej wdrożenia oraz do cyklicznego tworzenia rządowego Programu Regulacyjnego. Ma to wprowadzić większą przewidywalność legislacyjną dla biznesu.
Dodatkowe zmiany dla przedsiębiorców – leasing i rzemiosło
Pakiet deregulacyjny zawiera również inne, bardziej szczegółowe zmiany. Przedsiębiorca będzie mógł zawierać umowę leasingu w zwykłej formie dokumentowej, co ograniczy wymogi formalne. Zmieniono także definicję rzemiosła i rzemieślnika. Umożliwi to prowadzenie działalności rzemieślniczej w różnych formach prawnych – w tym np. w ramach spółek. Zmodyfikowano zasady korzystania z numeru PESEL jako identyfikatora podatkowego w działalności nierejestrowanej. Ponadto, doprecyzowano okres karencji przy ponownym przystępowaniu do programu Mały ZUS Plus.
Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?
Większość przepisów nowelizacyjnych wejdzie w życie po upływie 30 dni od ich ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Jednak niektóre zmiany, jak te dotyczące kontroli czy nowego podejścia w zamówieniach publicznych, zaczną obowiązywać dopiero od 1 stycznia 2026 r. lub po 9 miesiącach od dnia ogłoszenia. Oznacza to, że przedsiębiorcy mają jeszcze czas, by się przygotować. Jednocześnie, zyskają oni na przewidywalności otoczenia prawnego – co w Polsce nie zawsze było standardem.
