Redakcja K24
Gdy choruje 17-latek, rodzic często sięga po druk Z-15B, ponieważ dziecko nie jest już małe. To błąd. Zasiłek opiekuńczy Z-15A obejmuje opiekę nad chorym dzieckiem niezależnie od jego wieku. Z kolei Z-15B służy do opieki nad innymi członkami rodziny, na przykład nad małżonkiem lub rodzicem. Poniżej wyjaśniamy, jak to rozróżnić, jakie limity dni obowiązują i jak pracodawca ujmuje zasiłek w płacach.
Spis treści
ukryj
Z-15A czy Z-15B – który druk wybrać?
ZUS stosuje dwa odrębne wnioski o zasiłek opiekuńczy. Kryterium wyboru jest jednak osoba, nad którą sprawujesz opiekę, a nie jej wiek. Dlatego wiek dziecka nie przesądza o druku.
- Z-15A – opieka nad dzieckiem: chorym dzieckiem w każdym wieku oraz zdrowym dzieckiem do lat 8 (np. przy nieprzewidzianym zamknięciu żłobka, przedszkola lub szkoły).
- Z-15B – opieka nad chorym członkiem rodziny innym niż dziecko, czyli np. nad małżonkiem, rodzicem, teściem, dziadkiem, wnukiem lub rodzeństwem.
W praktyce oznacza to, że przy chorobie 15-, 16- czy 17-latka rodzic również składa Z-15A. Pracodawca, który otrzyma Z-15B w takiej sytuacji, powinien więc poprosić pracownika o właściwy wniosek.
Zasiłek opiekuńczy Z-15A a limity dni
Sam druk jest wspólny dla wszystkich dzieci. Limity dni różnią się jednak w zależności od wieku dziecka. To częste źródło pomyłek przy liczeniu wykorzystanego okresu.
| Sytuacja | Druk | Limit w roku kalendarzowym |
|---|---|---|
| Chore dziecko do 14 lat lub zdrowe dziecko do 8 lat | Z-15A | 60 dni |
| Chore dziecko powyżej 14 lat | Z-15A | 14 dni |
| Chory inny członek rodziny | Z-15B | 14 dni |
Limit 14 dni na dziecko powyżej 14 lat jest wspólny z limitem na innych członków rodziny. Ponadto wszystkie okresy opieki mieszczą się w łącznym limicie 60 dni w roku. Przysługuje on niezależnie od liczby dzieci i członków rodziny.
Przykład liczenia limitu
Pani Anna w marcu opiekowała się chorą matką przez 6 dni (Z-15B). W październiku zachorował jej 16-letni syn. Na opiekę nad synem zostało jej zatem 8 dni, ponieważ 6 dni wykorzystała już z puli 14 dni. Jeśli syn będzie chorował dłużej, za kolejne dni zasiłek nie przysługuje.
Warunki przy opiece nad starszym dzieckiem
Przy chorym nastolatku trzeba spełnić dodatkowe warunki. Przede wszystkim dziecko powinno pozostawać z rodzicem we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie opieki. Co więcej, zasiłek nie przysługuje, gdy w domu jest inny członek rodziny, który może zapewnić opiekę.
Dlatego wniosek zawiera oświadczenia o domownikach i o tym, czy drugi rodzic korzysta w tym czasie z zasiłku. Pracownik podpisuje je pod odpowiedzialnością. W efekcie nieprawdziwe oświadczenie może skutkować zwrotem pobranego zasiłku.
Warto też pamiętać, że zasiłek przysługuje tylko osobie objętej ubezpieczeniem chorobowym. Przedsiębiorca opłaca je dobrowolnie, co omawiamy w tekście o tym, czym różni się ubezpieczenie zdrowotne od chorobowego.
Jak złożyć wniosek – krok po kroku
- Lekarz wystawia zwolnienie e-ZLA na opiekę nad chorym dzieckiem. Pracodawca widzi je na swoim profilu PUE/eZUS.
- Pracownik wypełnia Z-15A i przekazuje go pracodawcy. Dotyczy to także dziecka powyżej 14 lat.
- Pracodawca sprawdza limit dni, zwłaszcza wcześniejsze okresy z Z-15B w tym samym roku.
- Następnie płatnik wypłaca zasiłek albo przekazuje dokumenty do ZUS, jeśli nie jest płatnikiem zasiłków.
Pracodawca zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób sam wypłaca zasiłek. Mniejszy płatnik przekazuje natomiast wniosek do ZUS w ciągu 7 dni roboczych od jego otrzymania. Opóźnienie wydłuża oczekiwanie pracownika na pieniądze, dlatego warto pilnować tego terminu.
Przedsiębiorca na własnej działalności składa Z-15A bezpośrednio do ZUS. Gdy jednocześnie pracuje na etacie, warto sprawdzić zasady opisane w artykule o tym, jak łączyć etat i własną firmę z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym.
Ile wynosi zasiłek – przykład liczbowy
Zasiłek opiekuńczy wynosi 80% podstawy wymiaru. Podstawę ustala się tak samo jak przy zasiłku chorobowym, czyli z przeciętnego wynagrodzenia pomniejszonego o składki społeczne finansowane przez pracownika.
Przykład: pracownik zarabia stale 6000 zł brutto. Składki społeczne pracownika wynoszą 13,71%, więc podstawa to 5177,40 zł. Stawka dzienna wynosi 5177,40 zł / 30 = 172,58 zł. Następnie liczymy 80%, czyli 138,06 zł za dzień. Za 5 dni opieki nad chorym 17-latkiem pracownik otrzyma zatem około 690,30 zł brutto.
Zasiłek opiekuńczy Z-15A w ewidencji płacowej
Zasiłek opiekuńczy finansuje Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a nie pracodawca. Płatnik, który sam wypłaca świadczenie, rozlicza je w deklaracji ZUS DRA. Wypłaconą kwotę pomniejsza wtedy o należne składki.
W płacach warto pamiętać o kilku zasadach:
- od zasiłku płatnik nie nalicza składek społecznych ani składki zdrowotnej,
- zasiłek jest przychodem pracownika, więc płatnik pobiera zaliczkę na PIT, ale bez kosztów uzyskania przychodu,
- za dni zasiłku pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia zasadniczego, dlatego trzeba je odpowiednio pomniejszyć.
W księgach rachunkowych płatnik ujmuje zasiłek najczęściej zapisem Wn 229 „Pozostałe rozrachunki publicznoprawne” (rozrachunki z ZUS) / Ma 231 „Rozrachunki z tytułu wynagrodzeń”. Dzięki temu zasiłek nie trafia do kosztów firmy. Z kolei mały płatnik, za którego wypłaca ZUS, nie księguje samego zasiłku, a jedynie pomniejsza wynagrodzenie.
Najczęstsze błędy i ich skutki
- Z-15B zamiast Z-15A przy nastolatku – ZUS lub płatnik może wezwać do korekty, co wydłuża wypłatę.
- Zastosowanie limitu 60 dni do dziecka powyżej 14 lat – w efekcie płatnik wypłaca zasiłek nienależny, który potem trzeba korygować w DRA.
- Pominięcie wcześniejszych dni z Z-15B – limit 14 dni jest wspólny, więc trzeba je zsumować.
- Brak oświadczenia o domownikach – bez niego nie da się ocenić prawa do zasiłku.
Najprościej prowadzić dla każdego pracownika roczną kartę zasiłków. Pozwala ona szybko sprawdzić, ile dni opieki już wykorzystał.
Podsumowanie
Przy chorobie dziecka, także 17-latka, właściwym wnioskiem jest zasiłek opiekuńczy Z-15A. Druk Z-15B dotyczy wyłącznie innych członków rodziny. Mimo wspólnego druku limity różnią się jednak: na dziecko powyżej 14 lat przysługuje 14 dni w roku, wspólnie z innymi członkami rodziny, w ramach łącznych 60 dni. Pracodawca powinien zatem sprawdzić wiek dziecka, wcześniejsze okresy opieki oraz oświadczenia o domownikach. Następnie wypłaca zasiłek i rozlicza go w DRA albo przekazuje dokumenty do ZUS.
Zdjęcie: Anna Selle / Unsplash
