Jak wystawić fakturę za sprzedaż złomu?

Jak wystawić fakturę za sprzedaż złomu? Prawidłowe udokumentowanie takiej transakcji ma duże znaczenie — błędy mogą skutkować dotkliwymi sankcjami, z dodatkowym zobowiązaniem podatkowym włącznie. Sprawdź, jaki mechanizm rozliczenia zastosować, od jakiej kwoty jest on obowiązkowy, jak wygląda faktura za złom po wejściu KSeF oraz kiedy sprzedaż złomu jest działalnością gospodarczą, a kiedy czynnością okazjonalną.

Jak wystawić fakturę za sprzedaż złomu? Przepisy

W czasach, gdy ustawa o VAT wyznaczała dla wielu transakcji krajowych obowiązek zastosowania odwrotnego obciążenia, sprzedaż złomu podlegała właśnie temu mechanizmowi. To już historia — od 1 listopada 2019 roku odwrotne obciążenie w obrocie krajowym zastąpił obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności (split payment). Obecnie odwrotne obciążenie stosuje się w Polsce zasadniczo do importu usług i wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

Sprzedaż złomu rozliczasz więc na zasadach ogólnych, ze stawką 23% VAT, a o tym, czy faktura musi zawierać adnotację o podzielonej płatności, decydują dwa warunki opisane niżej.

Kiedy split payment za złom jest obowiązkowy?

Obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności stosuje się, gdy spełnione są jednocześnie dwa warunki:

• kwota należności ogółem na fakturze przekracza 15 000 zł brutto,
• faktura obejmuje towar lub usługę z załącznika nr 15 do ustawy o VAT — a złom i wyroby ze stali są w tym wykazie.

Załącznik nr 15 obejmuje ponad 150 pozycji uznanych za szczególnie narażone na wyłudzenia VAT — poza złomem znajdziesz tam m.in. wyroby ze stali, elektronikę, węgiel, części samochodowe i roboty budowlane.

Jeśli oba warunki są spełnione, faktura musi zawierać adnotację „mechanizm podzielonej płatności”. To nie jest formalność: za jej brak organ podatkowy może ustalić dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości do 30% kwoty VAT wykazanej na fakturze. Sankcja może objąć również nabywcę, który mimo obowiązku zapłaci z pominięciem mechanizmu.

Ważne. Jeśli kwota transakcji nie przekracza 15 000 zł, adnotacja nie jest obowiązkowa — ale sprzedawca może zastosować podzieloną płatność dobrowolnie. Trzeba przy tym pamiętać, że jedna transakcja bywa dokumentowana kilkoma fakturami. Znaczenie ma jednolitość transakcji, a nie liczba dokumentów, na które ją podzielono — dzielenie zamówienia na mniejsze faktury nie uchyla obowiązku.

Jak przebiega płatność podzielona

Nabywca złomu, który otrzyma fakturę z adnotacją o podzielonej płatności, dzieli przelew na dwie części:

• kwotę netto wpłaca na zwykły rachunek rozliczeniowy sprzedawcy,
• kwotę VAT — na jego rachunek VAT, przypisany do konta firmowego przez bank.

Sprzedawca nie dysponuje swobodnie środkami z rachunku VAT. Może z nich zapłacić podatek do urzędu skarbowego albo uregulować VAT wobec własnych dostawców. Uwolnienie tych środków na rachunek bieżący wymaga wniosku do naczelnika urzędu skarbowego.

Faktura za złom w KSeF

Sprzedaż złomu to typowa transakcja między firmami, więc od 2026 roku fakturę wystawisz w Krajowym Systemie e-Faktur — od 1 lutego 2026 dotyczy to największych podatników, a od 1 kwietnia 2026 pozostałych przedsiębiorców.

Wejście do systemu nie zmienia zasad podzielonej płatności — obowiązek nadal wynika z kwoty i rodzaju towaru. Zmienia się natomiast forma dokumentu: adnotację o mechanizmie podzielonej płatności zawiera odpowiednie pole struktury faktury ustrukturyzowanej, a nie dopisek wpisany ręcznie w treści. W praktyce oznacza to, że oznaczenie powinno pochodzić z programu wystawiającego fakturę, bo to on buduje plik wysyłany do systemu.

Pamiętaj też, że datą wystawienia faktury ustrukturyzowanej jest moment nadania jej numeru KSeF. Więcej o tym w artykule o terminie wystawienia faktury VAT.

Sprzedaż złomu przez osobę fizyczną

Sprzedaż złomu może zostać uznana za okazjonalną — wtedy nie podlega opodatkowaniu. Jeśli osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej sprzedaje złom w ramach zarządu własnym majątkiem, nie płaci podatku dochodowego, VAT ani PCC. Warunkiem jest, by między nabyciem a sprzedażą upłynęło co najmniej 6 miesięcy (licząc od końca miesiąca nabycia). Przy krótszym okresie dochód ze zbycia rzeczy ruchomej jest opodatkowany i wykazuje się go w zeznaniu rocznym.

Przy regularnym uzyskiwaniu dochodu ze sprzedaży złomu czynności mogą jednak nosić znamiona pozarolniczej działalności gospodarczej — decyduje zorganizowany i ciągły charakter oraz nastawienie na zysk. Granica bywa płynna, a jej przekroczenie oznacza obowiązek rejestracji firmy i wystawiania faktur.

Jak wystawić fakturę za sprzedaż złomu w programie

W programie Faktura VAT wystawienie takiego dokumentu sprowadza się do kilku kliknięć. Z górnego menu wybierz „Faktury”, kliknij ikonę „Nowy”, a następnie z listy wskaż „Dokument sprzedaży” i wybierz schemat „Faktura ZŁOM”.

W dokumencie wystawianym na podstawie tego schematu sposób rozliczenia według mechanizmu podzielonej płatności ustawia się automatycznie — w razie potrzeby możesz go zmienić. Pozostaje uzupełnić dane, zapisać fakturę i przesłać ją nabywcy: w KSeF albo, gdy transakcja nie jest nim objęta, elektronicznie lub w wydruku.