Emil Zelma
JPK_KR_PD zawiera dane z ksiąg rachunkowych, ale również informacje pozwalające powiązać wynik finansowy z rozliczeniem podatku dochodowego. Szczególne znaczenie ma węzeł RPD w JPK_KR_PD, dotyczący różnic pomiędzy wynikiem rachunkowym a podatkowym. W raportowaniu za 2026 r. jego prawidłowe wypełnienie będzie istotne zarówno dla firm objętych CIT, jak i częsci podatników PIT prowadzących księgi rachunkowe. Przedsiębiorca powinien więc przygotować nie tylko poprawną ewidencję przychodu i kosztów, lecz także plan kont, właściwe znaczniki oraz mechanizm uzgadniania danych z JPK_KR_PD.
Spis treści
ukryj
Węzeł RPD w strukturze JPK_KR_PD pokazuje różnice podatkowe
Struktura JPK_KR_PD jest plikiem XML odwzorowującym dane z ksiąg rachunkowych. Obejmuje ona m.in.:
- dane firmy oraz jej kontrahentów,
- dziennik księgowy,
- pola kontrolne,
- zestawienie obrotów i sald,
- rozliczenie PIT/CIT na zasadach ogólnych.
Właśnie tego ostatniego elementu dotyczy węzeł RPD.
W uproszczeniu węzeł pokazuje różnice pomiędzy wynikiem finansowym brutto a wynikiem podatkowym. Nie każdy przychód rachunkowy jest bowiem przychodem w tym samym okresie i nie każdy koszt ujęty w księgach stanowi koszty uzyskania przychodów. RPD pozwala zatem raportować korekty prowadzące od wyniku bilansowego do podstawy opodatkowania. Dla podmiotów objętych CIT oznacza to bezpośrednie powiązanie danych księgowych z kalkulacją wykorzystywaną przy rozliczeniach z fiskusem.
Jakie dane podatkowe trzeba wykazać w węźle RPD?
Zakres informacji przekazywanych w RPD jest szczegółowo określony. W strukturze logicznej JPK_KR_PD w węźle wykazuje się:
- przychody zwolnione z PIT/CIT stanowiące trwałe różnice między wynikiem rachunkowym a podatkowym,
- przychody niepodlegające podatkowi w bieżącym roku,
- przychody opodatkowane obecnie, ale ujęte w księgach lat ubiegłych,
- przychód podlegający PIT/CIT, który nie podlega ujęciu w księgach rachunkowych.
| Warto wiedzieć Analogiczne zasady dotyczą kosztów. Przedsiębiorca wykazuje koszty nieuznawane za koszty uzyskania przychodów, w tym trwałe różnice podatkowe, koszty niebędące kosztem podatkowym w bieżącym roku, koszty uznawane za koszty uzyskania w roku bieżącym, lecz zaksięgowane w latach wcześniejszych, oraz koszty niepodlegające ujęciu w księgach. Wszystkie te pozycje mają charakter kwotowy. Kwoty ujęte w węźle RPD powinny więc wynikać z prawidłowo przygotowanego rozliczenia CIT lub PIT. |
Znacznik PD łączy konto z rozliczeniem podatku
Bardzo ważnym elementem raportowania jest znacznik PD. Ministerstwo Finansów wskazuje, że w przypadku wyodrębnienia kont służących rozliczeniu CIT podatnik powinien zastosować dla nich odpowiedni znacznik podatkowy. Dotyczy to kont bilansowych, a w przypadku kont pozabilansowych służących do rozliczenia podatku dochodowego również stosuje się znaczniki PD, z odpowiednim oznaczeniem ich jako pozabilansowe.
Znacznik służy do znakowania kont w sposób umożliwiający rozpoznanie ich funkcji. Ma to znaczenie dla sekcji ZOiS, ponieważ JPK_KR_PD w węźle ZOiS należy prezentować dane składające się na zestawienie obrotów i sald. Kwoty wykazane w RPD powinny być możliwe do uzgodnienia z wartościami wynikającymi z kont:
- wynikowych,
- pozabilansowych,
oznaczonych właściwymi znacznikami. Jeżeli przedsiębiorstwo posiada wyodrębnione konta, ich mapowanie i przypisywanie znaczników powinno zostać zweryfikowane przed generowaniem pliku JPK_KR_PD.
Węzeł RPD powinien być zgodny z węzłem ZOiS
Jedną z najważniejszych zasad jest powiązanie RPD z ewidencją księgową. Dane w węźle RPD powinny uzgadniać się z wartościami kwot wynikających z kont wynikowych i pozabilansowych oznaczonych odpowiednimi znacznikami oraz występujących w sekcji ZOiS. Oznacza to, że kalkulacja podatkowa nie powinna funkcjonować jako całkowicie niezależny zestaw danych tworzony dopiero przed wysyłką JPK.
W praktyce warto wcześniej sprawdzić plan kont, konta wykorzystywane do rozliczenia CIT lub PIT oraz zasady przypisywania znaczników. Jeżeli przykładowo firma prowadzi odrębne konto dla określonej kategorii kosztów trwale niestanowiących kosztów podatkowych, konto powinno zostać odpowiednio oznaczone. Dzięki temu wartość wykazywana w RPD może zostać powiązana z konkretnymi zapisami w ZOiS. Jest to szczególnie ważne tam, gdzie kalkulacja jest częściowo prowadzona poza systemem finansowo-księgowym.
W 2026 roku RPD trzeba wypełnić w pliku domykającym
Częstotliwość raportowania również nie jest bez znaczenia. Węzeł RPD należy wypełnić wyłącznie w pliku domykającym. Chodzi tu o plik obejmujący ostatni dzień raportowanego roku podatkowego. We wcześniejszych plikach JPK_KR_PD, np. dotyczących poszczególnych okresów miesięcznych, przedsiębiorca wpisuje w RPD wartość „0”. Dopiero plik kończący rok zawiera właściwe dane dotyczące rozliczenia podatku.
W węźle RPD za 2025 dane mogły być uzupełniane dobrowolnie. Jeżeli przedsiębiorca z tej możliwości nie korzystał, wykazywał wartości zerowe. Natomiast w JPK_KR_PD za 2026 rok, a dokładniej w pliku obejmującym ostatni okres roku, dane składające się na RPD trzeba już obowiązkowo uzupełnić.
Węzeł RPD dotyczy nie tylko podatników CIT
Obowiązek nie ogranicza się do firm objętych CIT. Węzeł RPD dotyczy również osób fizycznych prowadzących księgi rachunkowe oraz spółek osobowych osób fizycznych prowadzących takie księgi. W przypadku spółek cywilnych i jawnych niebędących podatnikami CIT informacje prezentowane są łącznie dla całego podmiotu.
Nie należy rozdzielać przychodu, kosztów i pozostałych wartości według udziałów poszczególnych wspólników. Wspólnicy nie przekazują również z tego tytułu oddzielnych plików JPK_KR_PD. Węzeł RPD przedstawia dane dotyczące podmiotu prowadzącego księgi rachunkowe, a nie indywidualnego rozliczenia podatkowego każdego wspólnika.
Dobre oprogramowanie ułatwia obsługę cyfrowych obowiązków
Coraz większa liczba obowiązków elektronicznych sprawia, że znaczenie ma również wykorzystywane przez przedsiębiorcę oprogramowanie. Cyfryzacja obejmuje obecnie m.in.
- fakturowanie zgodne z KSeF,
- JPK.
Przykładem narzędzia wspierającego przedsiębiorców jest Mobilna Faktura – internetowy program do wystawiania faktur, rozwijany również pod kątem obsługi KSeF. Automatyzacja części powtarzalnych czynności pozwala ograniczyć ręczną pracę i uporządkować dokumentację, co przy rosnącym zakresie elektronicznego raportowania ma coraz większe znaczenie.
Jak przygotować konta i znaczniki JPK_KR_PD przed wysyłką
Przygotowanie pliku JPK_KR_PD warto rozpocząć od mapowania kont. Przedsiębiorca powinien ustalić, które konta wynikowe odpowiadają za przychód i koszt mający znaczenie podatkowe, gdzie księgowane są trwałe różnice, a gdzie operacje powodujące różnice czasowe. Następnie trzeba zweryfikować:
- znaczniki JPK_KR_PD,
- konta pozabilansowe,
- sposób przenoszenia kwot do RPD.
Szczególnej kontroli wymagają przychody zwolnione, przychody rozpoznawane w innym okresie oraz koszty nieuznawane za koszty uzyskania przychodów.
| Warto wiedzieć Jeżeli jednostka stosownie do swoich potrzeb utworzyła szczegółowe konta analityczne, każde z tych kont analitycznych powinno zostać przeanalizowane pod kątem właściwego oznaczenia. Prawidłowe przypisywanie znaczników do kont powinno odpowiadać rzeczywistej funkcji danego konta, a nie jedynie jego nazwie. |
Poprawność RPD można sprawdzić przez uzgodnienie danych
Praktycznym testem poprawności jest możliwość przejścia od konkretnej kwoty wykazanej w RPD do danych źródłowych w księgach. Jeżeli węzeł zawiera np. określoną wartość kosztów stanowiących trwałą różnicę podatkową, księgowość powinna potrafić wskazać konta, zapisy oraz znaczniki składające się na tę wartość. Analogicznie przychód wykazany w odpowiedniej kategorii RPD powinien mieć możliwe do zidentyfikowania źródło.
Właśnie dlatego przygotowania do raportowania JPK CIT nie powinny ograniczać się do sprawdzenia, czy system potrafi technicznie wygenerować XML. Kluczowa jest zgodność między księgami, ZOiS, znacznikami PD i rozliczeniem podatkowym. Dobrze przygotowany plan kont oraz prawidłowe oznaczenie kont pozwalają automatyzować pobieranie danych, a jednocześnie ułatwiają kontrolę zawartości przekazywanego pliku JPK_KR_PD. W 2026 r. to właśnie spójność danych księgowych i podatkowych będzie podstawą prawidłowego wypełnienia węzła RPD.
