Redakcja K24
Niemal 80% pracujących Polaków nie liczy na emeryturę, z której da się żyć. Co czwarta osoba w ogóle nie odkłada, ponieważ nie ma z czego. Jednocześnie wśród obecnych emerytów 38% twierdzi, że świadczenie im wystarcza. Dla właściciela firmy oszczędzanie na emeryturę to jednak nie tylko kwestia przyszłości. To także konkretne narzędzie do obniżenia podatku jeszcze w tym roku. Poniżej wyjaśniamy, jak to zrobić i jak to poprawnie rozliczyć.
Spis treści
ukryj
Oszczędzanie na emeryturę – które formy mają znaczenie podatkowe
Lokata, konto oszczędnościowe czy mieszkanie na wynajem to popularne sposoby zabezpieczenia na starość. Z punktu widzenia podatków nie dają one jednak żadnej ulgi. Zyski z lokat podlegają podatkowi od dochodów kapitałowych, a najem ma własne zasady opodatkowania.
Inaczej wygląda sytuacja przy produktach emerytalnych. W praktyce przedsiębiorcę i pracodawcę interesują przede wszystkim cztery rozwiązania:
- IKZE – indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego, wpłaty obniżają podatek dochodowy,
- IKE – indywidualne konto emerytalne, bez ulgi przy wpłacie, ale ze zwolnieniem zysków przy wypłacie,
- PPK – pracownicze plany kapitałowe, obowiązkowe do wdrożenia przez większość pracodawców,
- PPE – pracownicze programy emerytalne, dobrowolne i finansowane głównie przez pracodawcę.
IKZE – ulga w PIT dla właściciela firmy
IKZE to najczęściej pomijana ulga wśród osób prowadzących jednoosobową działalność. Wpłaty na konto odliczasz od dochodu albo, na ryczałcie, od przychodu. Dzięki temu część pieniędzy odkładanych na starość wraca w postaci niższego podatku.
Limity wpłat w 2026 roku
Limit IKZE zależy od prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą mają limit podwyższony do 1,8-krotności tej kwoty. Pozostali oszczędzający mogą wpłacić 1,2-krotność.
| Produkt | Limit wpłat w 2026 r. |
|---|---|
| IKZE – przedsiębiorca | 15 611,40 zł |
| IKZE – pozostałe osoby | 10 407,60 zł |
| IKE | 28 260 zł |
Nadwyżkę ponad limit instytucja finansowa zwraca. Nie da się jej też odliczyć w zeznaniu.
Przykład liczbowy
Pan Marek prowadzi JDG i rozlicza się podatkiem liniowym 19%. W 2026 roku wpłaca na IKZE 10 000 zł. W zeznaniu rocznym odlicza tę kwotę od dochodu, więc jego podatek spada o 1 900 zł.
Gdyby rozliczał się na skali podatkowej i wpadał w drugi próg, oszczędność wyniosłaby 3 200 zł. Z kolei przy ryczałcie 12% odliczenie od przychodu daje 1 200 zł mniej podatku. Im wyższa stawka, tym ulga jest zatem bardziej opłacalna.
Jak ująć wpłaty na IKZE w rozliczeniu
Wpłata na IKZE nie jest kosztem uzyskania przychodu. Dlatego nie księgujesz jej w KPiR ani w ewidencji przychodów. Pieniądze przelewasz z prywatnego konta, a w razie potrzeby najpierw wypłacasz je z rachunku firmowego jako prywatne środki właściciela.
Odliczenia dokonujesz w zeznaniu rocznym, w części dotyczącej odliczeń od dochodu lub przychodu. Na początku roku instytucja finansowa przesyła informację o wysokości wpłat. Zachowaj ją razem z dokumentacją podatkową. Ponadto pamiętaj, że wpłata nie jest kosztem, więc nie obniża podstawy składki zdrowotnej.
Termin – liczy się data wpływu
Ulga przysługuje za rok, w którym pieniądze faktycznie wpłynęły na konto. Przelew zlecony 31 grudnia może zatem zaksięgować się dopiero w styczniu. W efekcie odliczenie przesunie się o cały rok. Mamy listopad, dlatego najlepiej zaplanować wpłatę najpóźniej na połowę grudnia.
Wypłata z IKZE
Środki wypłacone po spełnieniu warunków ustawowych podlegają zryczałtowanemu podatkowi 10%. Warunki to przede wszystkim ukończenie 65 lat oraz dokonywanie wpłat w co najmniej pięciu latach kalendarzowych. Wcześniejszy zwrot oznacza natomiast konieczność wykazania tych środków jako przychodu i zapłaty podatku według zasad ogólnych.
IKE – bez ulgi teraz, bez podatku później
IKE nie daje odliczenia przy wpłacie. Mimo to ma istotną zaletę. Po spełnieniu warunków wiekowych wypłacasz całość bez podatku od zysków kapitałowych. Dotyczy to wypłaty po ukończeniu 60 lat albo 55 lat przy nabyciu uprawnień emerytalnych.
Dla przedsiębiorcy dobrym rozwiązaniem jest więc połączenie obu kont. Najpierw warto wykorzystać limit IKZE, ponieważ daje natychmiastową korzyść. Następnie nadwyżkę oszczędności można kierować na IKE.
PPK i PPE – oszczędzanie na emeryturę z perspektywy pracodawcy
Jeśli zatrudniasz pracowników, oszczędzanie na emeryturę dotyczy także twojej księgowości płacowej. Przy PPK pracodawca finansuje wpłatę podstawową w wysokości 1,5% wynagrodzenia. Może również zadeklarować wpłatę dodatkową.
W praktyce trzeba pamiętać o trzech zasadach:
- Wpłata pracodawcy do PPK jest kosztem uzyskania przychodu w miesiącu jej przekazania do instytucji finansowej.
- Ta sama wpłata stanowi dla pracownika przychód podlegający PIT, dlatego doliczasz ją do podstawy zaliczki na podatek.
- Wpłata nie wchodzi natomiast do podstawy składek ZUS.
PPE działa podobnie, jednak jest dobrowolne. Składka podstawowa pracodawcy może wynieść do 7% wynagrodzenia. Również tutaj stanowi ona przychód pracownika w PIT, ale jest wolna od składek ZUS. Dla firmy to sposób na benefit, który buduje lojalność zespołu.
Przy okazji porządkowania spraw emerytalnych pracowników warto znać także zasady, które stosuje się przy przejściu na emeryturę. Szczegóły opisujemy w tekście o tym, jak wygląda księgowanie odprawy emerytalnej.
Najczęstsze błędy i ich skutki
- Ujęcie IKZE w kosztach firmy – zawyżasz koszty, a przy kontroli urząd zakwestionuje odliczenie i naliczy odsetki.
- Podwójne odliczenie – tej samej wpłaty nie odliczysz jednocześnie jako kosztu i w zeznaniu.
- Przekroczenie limitu – odliczasz tylko kwotę mieszczącą się w limicie.
- Spóźniony przelew – ulga przechodzi na kolejny rok, co psuje planowanie podatkowe.
- Pominięcie wpłat PPK w przychodzie pracownika – zaniżasz zaliczki na PIT, a korekta obejmuje także deklaracje płacowe.
Co jeszcze sprawdzić przed końcem roku
Warto zestawić prognozowany dochód z możliwą ulgą. Jeżeli dochód zbliża się do drugiego progu skali, wpłata na IKZE może istotnie obniżyć podatek. Co więcej, sprawdź stan swojego konta w ZUS. Przyszłe świadczenie z systemu publicznego zależy od zgromadzonych składek, a w niektórych sytuacjach także od sposobu jego wyliczenia. Więcej na ten temat piszemy w artykule o przeliczeniu emerytury po wyroku TK.
Planując zabezpieczenie rodziny, warto również śledzić zmiany w świadczeniach dla małżonków. Od 2027 roku rośnie część drugiego świadczenia w ramach renty wdowiej. Omawiamy to w tekście Renta wdowia 2027.
Podsumowanie
Wyniki badania pokazują, że większość pracujących nie wierzy w wystarczającą emeryturę z ZUS. Dla przedsiębiorcy oszczędzanie na emeryturę może jednak przynieść korzyść już teraz. IKZE obniża podatek w zeznaniu rocznym, pod warunkiem że pieniądze wpłyną na konto do końca roku. Wpłaty nie trafiają do KPiR, a odliczasz je wyłącznie w PIT. IKE uzupełnia IKZE dzięki zwolnieniu zysków przy wypłacie. Z kolei pracodawca musi poprawnie rozliczać PPK i PPE: jako koszt firmy oraz przychód pracownika w PIT, bez składek ZUS.
Zdjęcie: Andre Taissin / Unsplash
