Redakcja K24
Renta wdowia 2027 to drugi etap zmian w zbiegu świadczeń po zmarłym małżonku. Od 1 stycznia 2027 r. osoba uprawniona dostanie wyższą część drugiego świadczenia. ZUS zapowiada, że przeliczy kwoty automatycznie, z urzędu. W tekście wyjaśniamy, kogo to dotyczy, ile realnie wyniesie podwyżka i co zmieni się w rozliczeniu podatkowym.
Na czym polega zmiana od stycznia 2027 r.
Renta wdowia nie jest osobnym świadczeniem. To sposób łączenia dwóch świadczeń, na przykład własnej emerytury i renty rodzinnej po zmarłym małżonku. Przed zmianą przepisów trzeba było wybrać tylko jedno z nich. Obecnie uprawniona osoba otrzymuje jedno świadczenie w całości oraz część drugiego.
Od 1 lipca 2025 r. ta część wynosi 15%. Natomiast od 1 stycznia 2027 r. wskaźnik wzrośnie do 25%. Co ważne, łączna kwota obu świadczeń w zbiegu nie może przekroczyć ustawowego limitu. Limit odpowiada trzykrotności najniższej emerytury obowiązującej w danym okresie.
| Okres | Świadczenie wybrane | Drugie świadczenie |
|---|---|---|
| od 1 lipca 2025 r. | 100% | 15% |
| od 1 stycznia 2027 r. | 100% | 25% |
Kto skorzysta – warunki w skrócie
Zasady przyznawania renty wdowiej nie zmieniają się. Wyższy wskaźnik dotyczy więc tych samych osób, które już spełniają warunki. Najważniejsze z nich to:
- ukończenie 60 lat przez kobietę lub 65 lat przez mężczyznę,
- prawo do renty rodzinnej po małżonku nabyte nie wcześniej niż w wieku 55 lat (kobieta) lub 60 lat (mężczyzna),
- wspólność małżeńska w chwili śmierci małżonka,
- brak ponownego związku małżeńskiego,
- prawo do co najmniej dwóch świadczeń, z których jednym jest renta rodzinna po małżonku.
Szczegółowe omówienie znajdziesz w tekście renta wdowia – jakie warunki trzeba spełnić. Warto go przejrzeć, ponieważ wiele osób odpada z powodu wieku w chwili owdowienia.
Renta wdowia 2027 – czy trzeba składać nowy wniosek?
Osoby, które już pobierają świadczenia w zbiegu, nie muszą nic robić. ZUS sam przeliczy wypłatę od stycznia 2027 r. i wyśle decyzję. W praktyce pierwszy wyższy przelew powinien trafić na konto w terminie płatności przypadającym w styczniu.
Inaczej wygląda sytuacja osób, które dotąd nie złożyły wniosku. Automatyczne przeliczenie ich nie obejmie, ponieważ ZUS nie ustalił im jeszcze prawa do zbiegu. Dlatego powinny złożyć wniosek na formularzu ERWD. Można to zrobić w placówce ZUS albo przez konto na PUE ZUS (eZUS).
Co sprawdzić w decyzji ZUS
- które świadczenie ZUS wypłaca w 100%, a które w 25%,
- czy łączna kwota nie została obcięta do limitu,
- od jakiej daty obowiązuje nowa wysokość,
- kwotę zaliczki na PIT i składki zdrowotnej.
Jeśli decyzja zawiera błąd, przysługuje odwołanie do sądu. Składa się je za pośrednictwem ZUS w terminie miesiąca od doręczenia decyzji.
Przykład liczbowy: ile realnie wzrośnie wypłata
Przyjmijmy, że pani Anna ma emeryturę 2 500 zł brutto i rentę rodzinną po mężu 3 200 zł brutto. Kwoty są przykładowe. Korzystniej jest pobierać w całości wyższe świadczenie, czyli rentę rodzinną.
- Do końca 2026 r.: 3 200 zł + 15% × 2 500 zł = 3 200 zł + 375 zł = 3 575 zł brutto.
- Od stycznia 2027 r.: 3 200 zł + 25% × 2 500 zł = 3 200 zł + 625 zł = 3 825 zł brutto.
- Różnica: 250 zł brutto miesięcznie.
Z tej podwyżki ZUS potrąci jednak składkę zdrowotną 9% (22,50 zł) oraz zaliczkę na PIT. Przy stawce 12% zaliczka od dodatkowej kwoty wyniesie około 30 zł. W efekcie na konto trafi mniej więcej 197 zł więcej netto. To uproszczenie, ponieważ dokładna kwota zależy od zaokrągleń i sytuacji podatkowej.
W przykładzie suma mieści się w limicie. Z kolei przy wysokich świadczeniach podwyżka może być mniejsza albo zerowa, bo ZUS obetnie kwotę do trzykrotności najniższej emerytury.
Podatek i ewidencja – co zmienia renta wdowia 2027
ZUS działa jako płatnik. Co miesiąc pobiera zaliczkę na podatek i stosuje kwotę zmniejszającą podatek. Następnie, do końca lutego kolejnego roku, wysyła PIT-40A albo PIT-11A. Wyższa renta wdowia oznacza więc wyższy przychód wykazany w tych informacjach za 2027 r.
Emeryt bez innych dochodów
Jeśli jedynym źródłem dochodu są świadczenia z ZUS, zwykle wystarczy PIT-40A. ZUS rozlicza wtedy podatek za podatnika. Mimo to warto sprawdzić, czy nie opłaca się złożyć własnego zeznania, na przykład z ulgami lub wspólnie z dzieckiem jako osoba samotnie wychowująca.
Wdowa lub wdowiec z działalnością gospodarczą
Sytuacja komplikuje się, gdy świadczeniobiorca prowadzi firmę. Przy skali podatkowej przychody ze świadczeń trzeba połączyć z dochodem z działalności w PIT-36. Dlatego wyższa renta może zbliżyć łączny dochód do progu 120 000 zł. Wtedy nadwyżka wpada w stawkę 32%.
Przy ryczałcie lub podatku liniowym świadczenia rozlicza się osobno, na zasadach skali. Ponadto firma nie ujmuje renty w KPiR ani w ewidencji przychodów, bo to przychód spoza działalności. Biuro rachunkowe powinno jednak uwzględnić ją w planowaniu podatku rocznego klienta. Przydatna będzie tu także lista zmian opisana w tekście limity podatkowe 2027 – co sprawdzić w firmie.
Najczęstsze błędy i ich skutki
- Brak wniosku – osoba, która go nie złożyła, nie dostanie podwyżki z urzędu i traci świadczenie za miesiące zwłoki.
- Zły wybór świadczenia w 100% – zwykle opłaca się pobierać w całości wyższe. Wyjątkiem bywa sytuacja, gdy limit obcina kwotę.
- Pominięcie PIT-40A w zeznaniu – przedsiębiorca na skali musi wykazać świadczenia w PIT-36. W przeciwnym razie powstaje zaległość podatkowa z odsetkami.
- Brak kontroli decyzji – termin na odwołanie jest krótki, więc decyzję warto sprawdzić od razu po otrzymaniu.
Podsumowanie
Renta wdowia 2027 oznacza wzrost udziału drugiego świadczenia z 15% do 25%. Osoby, które już pobierają świadczenia w zbiegu, dostaną wyższe kwoty automatycznie od stycznia. Natomiast ci, którzy nie złożyli wniosku ERWD, powinni zrobić to jak najszybciej. Realna podwyżka netto jest niższa niż brutto, ponieważ ZUS potrąca składkę zdrowotną i zaliczkę na PIT. Ponadto przedsiębiorcy rozliczający się na skali muszą pamiętać o połączeniu świadczeń z dochodem z firmy w zeznaniu rocznym.
Zdjęcie: Brandon Hoogenboom / Unsplash
