Fakturowanie w WindowsFakturowanie onlineKsięgowość onlineBiura rachunkoweUrzędy SkarboweWzory umów i pismKalkulatory
Ważne
Faktury wystawia się już przez KSeF. Faktura VAT 2027 ma pełną obsługę KSeF 2.0 — wysyłkę, odbiór faktur zakupowych, tryby offline i UPO.
duże firmy — od 1 lutego 2026pozostali przedsiębiorcy — od 1 kwietnia 2026najmniejsi (sprzedaż do 10 tys. zł miesięcznie) — od 1 stycznia 2027
big-24-icon

Alimenty a kontakty z dzieckiem – co musi zrobić pracodawca, gdy komornik zajmie pensję

STRONA GŁÓWNA >> Blog o fakturowaniu i księgowości >> Firma >> Alimenty a kontakty z dzieckiem – co musi zrobić pracodawca, gdy komornik zajmie pensję
Oceń ten artykuł

Spory rodziców o kontakty z dzieckiem i o pieniądze często kończą się w sądzie. Dla firmy ważny jest jednak dopiero ostatni etap: zajęcie komornicze. Wtedy alimenty z wynagrodzenia przestają być prywatną sprawą pracownika. Stają się obowiązkiem działu kadr i księgowości. Poniżej wyjaśniamy, co konkretnie zrobić, ile można potrącić i jak to ująć w ewidencji.

Kontakty z dzieckiem i alimenty to dwie osobne sprawy

Zacznijmy od kwestii, która często wraca w rozmowach z pracownikami. Rodzic, który nie płaci alimentów, nie traci przez to prawa do kontaktów z dzieckiem. Z kolei drugi rodzic nie może samowolnie wstrzymać spotkań w ramach „kary”. Kontakty i obowiązek alimentacyjny działają niezależnie. Spory o jedno i drugie rozstrzyga sąd rodzinny.

Dlatego pracodawca nie powinien wchodzić w rolę mediatora. Jeśli pracownik prosi o wstrzymanie potrąceń, bo „była żona nie daje mu widywać dziecka”, odpowiedź jest prosta. Firma wykonuje tytuł wykonawczy i zajęcie komornika. Zmienić je może tylko sąd albo komornik, nie sam pracownik.

Alimenty z wynagrodzenia – ile wolno potrącić

Kodeks pracy wyznacza limity potrąceń. Przy świadczeniach alimentacyjnych pracodawca może potrącić do 3/5 wynagrodzenia, czyli 60% kwoty netto. Przy innych długach egzekwowanych przez komornika limit wynosi połowę wynagrodzenia. Co więcej, alimentów nie chroni kwota wolna od potrąceń, która obowiązuje przy innych długach.

W praktyce oznacza to, że pracownik z zajęciem alimentacyjnym może otrzymać na rękę nawet mniej niż połowę pensji. Pracodawca nie ocenia, czy to sprawiedliwe. Jego zadaniem jest prawidłowe wyliczenie kwoty.

Kolejność potrąceń

Należności alimentacyjne mają pierwszeństwo przed innymi potrąceniami. Najpierw pracodawca potrąca alimenty, następnie inne długi egzekwowane przez komornika. Dopiero potem rozlicza zaliczki pieniężne i kary porządkowe. Ponadto potrąceń dokonuje się po odliczeniu składek ZUS, zaliczki na PIT i wpłat do PPK, jeśli pracownik w nim uczestniczy.

Przykład liczbowy

Pracownik zarabia 5 000 zł netto miesięcznie. Komornik zajął wynagrodzenie na bieżące alimenty w kwocie 1 500 zł oraz na zaległości alimentacyjne w kwocie 9 000 zł.

PozycjaKwota
Wynagrodzenie netto5 000 zł
Limit potrąceń alimentacyjnych (60%)3 000 zł
Bieżące alimenty1 500 zł
Spłata zaległości w tym miesiącu1 500 zł
Do wypłaty pracownikowi2 000 zł

Zatem pracodawca przekazuje komornikowi 3 000 zł, a pracownikowi wypłaca 2 000 zł. Gdyby pracownik miał jeszcze dług z tytułu kredytu, w tym miesiącu nic więcej nie da się potrącić. Limit 60% wyczerpały bowiem alimenty.

Co zrobić po otrzymaniu zajęcia od komornika

Zajęcie wynagrodzenia przychodzi zwykle pocztą lub drogą elektroniczną. Warto od razu przekazać je osobie odpowiedzialnej za płace. Poniżej lista kroków.

  1. Złóż oświadczenie komornikowi. Pracodawca ma na to tydzień. Podaje w nim m.in. wysokość wynagrodzenia i informację o innych zajęciach.
  2. Wylicz kwotę potrącenia. Sprawdź limit 60% netto i kolejność potrąceń.
  3. Przekaż pieniądze komornikowi. Przelew powinien trafić do komornika w terminie wypłaty pensji, a nie wtedy, gdy firma „znajdzie czas”.
  4. Poinformuj pracownika. Pracownik również otrzymuje zawiadomienie od komornika, jednak warto wyjaśnić mu wyliczenie na pasku płacowym.
  5. Prowadź kartę potrąceń. Dzięki temu łatwo wykażesz, ile i kiedy przekazano.

Gdy pracownik odchodzi z firmy

Przy rozwiązaniu umowy pracodawca zawiadamia komornika o ustaniu zatrudnienia. Ponadto w świadectwie pracy wpisuje informację o zajęciu wynagrodzenia, nazwę komornika i sygnaturę sprawy. Dzięki temu nowy pracodawca może kontynuować potrącenia.

Jak zaksięgować potrącenie alimentów

W pełnej księgowości potrącenie przechodzi przez rozrachunki z pracownikami. Przykładowy schemat wygląda tak:

  • naliczenie wynagrodzenia netto: Wn konto 231 „Rozrachunki z tytułu wynagrodzeń”,
  • potrącenie alimentów: Wn 231, Ma 234 „Pozostałe rozrachunki z pracownikami” (lub konto rozrachunków z komornikiem),
  • przelew do komornika: Wn 234, Ma 130 „Rachunek bankowy”,
  • wypłata reszty pensji: Wn 231, Ma 130.

W KPiR sprawa jest prostsza. Kosztem jest wynagrodzenie brutto, bez względu na to, komu trafiają pieniądze. Potrącenie alimentów nie zmienia więc wysokości kosztu podatkowego. Natomiast lista płac musi jasno pokazywać kwotę potrąconą i przekazaną komornikowi.

Umowa zlecenia i inne umowy

Zajęcie może dotyczyć także zleceniobiorcy. Gdy zleceniobiorca otrzymuje stałe, powtarzające się wynagrodzenie, ochrona przed potrąceniami działa podobnie jak przy etacie. Przy jednorazowych wypłatach zasady bywają inne. Dlatego przy umowach cywilnoprawnych warto zawsze dopytać komornika, jak traktuje dane świadczenie.

Skutki błędu po stronie pracodawcy

Zignorowanie zajęcia to poważne ryzyko. Jeśli pracodawca wypłaci pracownikowi całą pensję, komornik może dochodzić niepotrąconej kwoty od firmy. Co więcej, może nałożyć grzywnę za niewykonanie obowiązków. Z kolei potrącenie ponad limit naraża firmę na roszczenie pracownika o wyrównanie.

Najczęstsze błędy w praktyce to:

  • stosowanie kwoty wolnej do alimentów,
  • liczenie limitu od kwoty brutto zamiast netto,
  • pomijanie premii, nagród i ekwiwalentu za urlop przy wyliczeniu,
  • przelew do komornika z opóźnieniem,
  • brak informacji o zajęciu w świadectwie pracy.

Alimenty a podatek pracownika i przedsiębiorcy

Pracownicy i przedsiębiorcy płacący alimenty często pytają, czy mogą je odliczyć w PIT. Zasadniczo alimenty na własne dzieci nie obniżają podatku. Ustawa dopuszcza odliczenie tylko w wąskich sytuacjach, na przykład przy dzieciach pobierających zasiłek pielęgnacyjny lub rentę socjalną. Warto to sprawdzić przed złożeniem zeznania, zwłaszcza przy rozliczeniu według skali, którą opisujemy w tekście o tym, jak działa podatek progresywny w Polsce.

Rodzice w trudnej sytuacji rodzinnej korzystają też z uprawnień pracowniczych. Na przykład przy chorobie dziecka przysługuje zasiłek opiekuńczy. Zmiany w drukach opisaliśmy w tekście o nowym wniosku o zasiłek opiekuńczy. Warto również znać nowe urlopy dla rodziców, ponieważ pracownicy coraz częściej o nie pytają.

Podsumowanie

Spór o kontakty z dzieckiem nie wpływa na obowiązek płacenia alimentów, a pracodawca nie rozstrzyga takich konfliktów. Jego rola zaczyna się wraz z zajęciem komorniczym. Alimenty z wynagrodzenia pracodawca potrąca do 60% kwoty netto, bez kwoty wolnej i przed innymi długami. Po otrzymaniu zajęcia trzeba w ciągu tygodnia złożyć oświadczenie, a następnie regularnie przekazywać pieniądze komornikowi. W efekcie dobrze prowadzona karta potrąceń i poprawne księgowanie chronią firmę przed odpowiedzialnością za cudzy dług.

Zdjęcie: Kelly Sikkema / Unsplash

Udostępnij ten artykuł:
Redakcja K24
Redakcja K24
Artykuły: 81

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Potrzebujesz pomocy?

Napisz do nas: biuro@rafsoft.net lub zapytaj konsultanta na czacie LiveChat.

📞 Infolinia: 74 661 30 19 (9:30–15:30)