Podwyżka renty wdowiej od stycznia 2027: 25% drugiego świadczenia z urzędu

Od 1 stycznia 2027 r. rusza druga podwyżka renty wdowiej. Część drugiego świadczenia wypłacana w zbiegu wzrośnie z 15% do 25%. Co ważne, ZUS przeliczy kwoty z urzędu, więc osoby, które już pobierają świadczenie w zbiegu, nie muszą składać nowego wniosku. Poniżej wyjaśniamy, kto zyska, jak policzyć nową kwotę i co ta zmiana oznacza w rozliczeniu PIT.

Na czym polega podwyżka renty wdowiej

Renta wdowia to potoczna nazwa zbiegu świadczeń. Wdowa lub wdowiec nie musi już wybierać jednego świadczenia. Zamiast tego otrzymuje jedno w całości, a drugie w części. Od lipca 2025 r. ta część wynosi 15%. Od stycznia 2027 r. wzrośnie natomiast do 25%.

Do wyboru są dwa warianty:

• wariant 1: 100% renty rodzinnej po zmarłym małżonku plus 25% własnej emerytury lub renty,
• wariant 2: 100% własnego świadczenia plus 25% renty rodzinnej.

W praktyce korzystniejszy jest zwykle wariant, w którym w całości wypłacane jest wyższe świadczenie. Wybór należy jednak do świadczeniobiorcy. Dlatego warto raz jeszcze porównać obie opcje, ponieważ wyższy procent może zmienić relację między nimi tylko nieznacznie, ale przy zbliżonych kwotach różnica bywa odczuwalna.

Kto skorzysta na zmianie

Podwyżka renty wdowiej obejmie przede wszystkim osoby, które już mają ustalone prawo do świadczeń w zbiegu. ZUS przeliczy im kwotę automatycznie od pierwszej wypłaty w 2027 r. Pozostałe osoby muszą najpierw spełnić warunki i złożyć wniosek.

Najważniejsze warunki to:

• osiągnięcie wieku emerytalnego (60 lat kobieta, 65 lat mężczyzna),
• prawo do renty rodzinnej nabyte nie wcześniej niż w wieku 55 lat (kobieta) lub 60 lat (mężczyzna),
• prawo do własnego świadczenia, np. emerytury,
• pozostawanie we wspólności małżeńskiej w dniu śmierci małżonka i brak ponownego związku małżeńskiego.

Szczegółowe omówienie znajdziesz w tekście renta wdowia – jakie warunki trzeba spełnić. Jeśli ktoś dotąd nie złożył wniosku, a spełnia kryteria, powinien zrobić to jak najszybciej. ZUS nie wypłaca bowiem świadczenia w zbiegu bez wniosku osobom, które nigdy o nie nie występowały.

Limit, o którym trzeba pamiętać

Kwota świadczeń w zbiegu ma górny limit. Łącznie nie może przekroczyć trzykrotności najniższej emerytury. Jeżeli suma przekracza ten pułap, ZUS obniża część dodatkową. Z kolei samo świadczenie wybrane w całości nie jest obcinane, nawet gdy przekracza limit.

W efekcie osoby z wysokimi świadczeniami mogą odczuć styczniową zmianę słabiej albo wcale. Limit zmienia się co roku razem z marcową waloryzacją najniższej emerytury. Dlatego wysokość dopłaty warto sprawdzać po każdej waloryzacji.

Przykład wyliczenia

Przyjmijmy, że pani Anna ma własną emeryturę w kwocie 3000 zł brutto. Renta rodzinna po mężu wynosi 2800 zł brutto. Pani Anna wybrała wariant z pełną emeryturą.

Miesięczna różnica to zatem 280 zł brutto, czyli 3360 zł brutto w skali roku. Przy takich kwotach suma pozostaje poniżej limitu, więc ZUS wypłaci pełny dodatek. Kwoty w przykładzie są umowne. Rzeczywiste świadczenia zmienią się ponadto w marcu 2027 r. po waloryzacji.

Podwyżka renty wdowiej a PIT

Świadczenia z ZUS podlegają opodatkowaniu według skali podatkowej. ZUS działa jako płatnik, więc sam pobiera zaliczki na podatek i składkę zdrowotną. Wyższa kwota brutto oznacza więc wyższą zaliczkę, a wypłata netto rośnie mniej niż brutto.

Na co zwrócić uwagę w praktyce:

• PIT-40A lub PIT-11A: ZUS wyśle roczną informację do końca lutego następnego roku. Za 2027 r. dokument uwzględni już wyższą kwotę.
• Kwota zmniejszająca podatek: jeśli świadczeniobiorca pracuje, warto sprawdzić, któremu płatnikowi złożył PIT-2. Kwotę zmniejszającą można podzielić między maksymalnie trzech płatników. Błędne oświadczenia prowadzą do niedopłaty w zeznaniu rocznym.
• Próg podatkowy: przy sumie dochodów powyżej 120 000 zł rocznie nadwyżka podlega stawce 32%. W przypadku samej renty wdowiej to rzadkość, jednak przy dodatkowej pracy lub działalności warto to policzyć.

Więcej o skutkach podatkowych przeczytasz w artykule renta wdowia 2027 – zmiany w wypłatach i PIT.

Co zrobić przed 1 stycznia 2027 r.

Osoby pobierające świadczenie w zbiegu

Nie trzeba składać żadnego wniosku. ZUS przeliczy kwotę z urzędu i prześle decyzję. Mimo to warto po otrzymaniu decyzji sprawdzić, czy procent i podstawa wyliczenia są prawidłowe. Od decyzji przysługuje odwołanie do sądu za pośrednictwem ZUS.

Osoby, które nie złożyły wniosku

Najpierw należy sprawdzić warunki. Następnie trzeba złożyć wniosek o ustalenie prawa do świadczeń w zbiegu (formularz ERWD) w placówce ZUS albo przez PUE/eZUS. Warto również zebrać dokumenty potwierdzające wspólność małżeńską w dniu śmierci małżonka.

Pracodawcy i biura rachunkowe

Jeśli zatrudniasz emeryta lub obsługujesz takiego klienta, przypomnij mu o weryfikacji PIT-2. Ponadto wyższe świadczenie może zmienić wynik zeznania rocznego, więc przy rozliczeniu za 2027 r. warto zestawić PIT-11 od pracodawcy z PIT-40A lub PIT-11A z ZUS. Dzięki temu łatwiej uniknąć zaskoczenia dopłatą podatku.

Najczęstsze błędy

• Zakładanie, że wzrost dotyczy każdego wdowca. W rzeczywistości obejmuje tylko osoby spełniające warunki zbiegu.
• Liczenie podwyżki od kwoty netto zamiast brutto.
• Pomijanie limitu trzykrotności najniższej emerytury.
• Brak kontroli oświadczeń PIT-2 u kilku płatników.

Jeśli z kolei czekasz na inne przeliczenie świadczenia, przydatny będzie tekst o tym, jak dochodzić wyższej emerytury po wyroku TK.

Podsumowanie

Podwyżka renty wdowiej od 1 stycznia 2027 r. oznacza wzrost części drugiego świadczenia z 15% do 25%. ZUS przeliczy kwoty z urzędu osobom, które już mają prawo do zbiegu. Pozostali muszą spełnić warunki i złożyć wniosek. Przy wyliczeniach pamiętaj o limicie trzykrotności najniższej emerytury i o marcowej waloryzacji. Wyższe świadczenie to także wyższa zaliczka na podatek, dlatego warto sprawdzić oświadczenia PIT-2 i przygotować się na rozliczenie roczne za 2027 r.

Zdjęcie: Benjamin Brunner / Unsplash