Emil Zelma
Studenci często podejmują pierwszą pracę jeszcze w trakcie edukacji akademickiej. Dla wielu osób jest to sposób na zdobycie doświadczenia zawodowego oraz dodatkowego źródła dochodu. Jednocześnie zatrudnienie studenta wiąże się z określonymi zasadami dotyczącymi ubezpieczeń społecznych. W praktyce najwięcej pytań pojawia się przy umowie zlecenia, ponieważ właśnie ten rodzaj umowy jest najczęściej wybierany przez młode osoby uczące się.
Spis treści
ukryj
ZUS dla studenta. Co trzeba wiedzieć?
Zasady dotyczące tego, czy trzeba opłacać ZUS dla studenta, zależą przede wszystkim od rodzaju zawartej umowy, wieku osoby wykonującej pracę oraz tego, czy nadal posiada ona status studenta. Sam fakt uczęszczania na uczelnię nie zawsze oznacza automatyczne zwolnienie z obowiązku odprowadzania składek. Znaczenie ma również moment zakończenia studiów oraz relacja pomiędzy studentem a pracodawcą.
| Warto wiedzieć Najważniejsze znaczenie przy ustalaniu obowiązku opłacania składek ma nie tylko wiek studenta, ale także rodzaj umowy oraz aktualny status osoby uczącej się. Pracodawca lub zleceniodawca musi mieć aktualne informacje, ponieważ błędne rozliczenie może skutkować koniecznością uregulowania zaległych składek. |
Kiedy student nie musi płacić składek ZUS przy umowie zlecenia?
Najczęściej wybieraną formą współpracy jest w tym przypadku umowa zlecenie ze studentem. Wynika to przede wszystkim z korzystnych zasad dotyczących ubezpieczeń. Jeżeli osoba wykonująca zlecenie:
- ma status studenta,
- nie ukończyła 26. roku życia,
przedsiębiorca co do zasady nie musi odprowadzać za nią składek ZUS.
W takim przypadku student na zleceniu nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym ani ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu. Dzięki temu wynagrodzenie brutto może być równe kwocie otrzymywanej przez studenta na rękę, pomniejszonej jedynie o ewentualny podatek.
Zwolnienie z opłacania składek dotyczy jednak konkretnej sytuacji. Muszą zostać spełnione określone warunki:
- osoba wykonująca pracę musi posiadać aktualny status studenta;
- student nie może mieć ukończonych 26 lat;
- umowa zlecenia nie może być zawarta z własnym pracodawcą lub wykonywana na rzecz własnego pracodawcy;
- student powinien potwierdzić swój status odpowiednim dokumentem, np. ważną legitymacją.
| Warto wiedzieć Student na umowie zlecenie powinien na bieżąco informować zleceniodawcę o zmianach dotyczących swojej sytuacji. Jeżeli utraci status studenta albo ukończy 26 lat, zasady rozliczania składek ulegną zmianie. Takie kwestie również są sprawdzane w czasie, kiedy przeprowadzana jest kontrola umów przez ZUS. |
Umowa zlecenie ze studentem a obowiązek opłacania składek
W przypadku umowy zlecenia ze studentem kluczowe znaczenie ma relacja pomiędzy stronami. Jeżeli student podpisze umowę zlecenia, będąc jednocześnie zatrudnionym u tego samego przedsiębiorcy na podstawie umowy o pracę. W takim przypadku pracodawca musi potraktować wynagrodzenie z umowy zlecenia jako dodatkowy przychód podlegający oskładkowaniu. Podstawą naliczenia składek będzie wtedy suma wynagrodzenia otrzymywanego z umowy o pracę oraz umowy zlecenia.
| Warto wiedzieć Podobnie będzie w sytuacji, gdy student wykonuje zlecenie formalnie dla innego podmiotu, ale faktycznie realizuje obowiązki na rzecz swojego pracodawcy. |
Status studenta a ZUS. Do kiedy?
Wiele osób zastanawia się, do kiedy status studenta pozwala korzystać ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Za studenta uznaje się osobę kształcącą się na studiach pierwszego lub drugiego stopnia albo jednolitych studiach magisterskich. Student zachowuje ten status między innymi do czasu:
- złożenia ostatniego egzaminu wymaganego programem studiów;
- zdania egzaminu dyplomowego;
- zaliczenia ostatniej obowiązkowej praktyki przewidzianej w programie;
- skreślenia z listy studentów.
Szczególne znaczenie ma sytuacja osób, które ukończyły studia pierwszego stopnia. Jeżeli student zakończył studia pierwszego stopnia i dopiero od października rozpoczyna naukę na drugim stopniu, w okresie przerwy powstaje obowiązek opłacania składek.
| Warto wiedzieć Dokumentem potwierdzającym status może być ważna legitymacja studencka albo zaświadczenie wydane przez uczelnię. |
Jednym z najważniejszych wyjątków jest ukończenie 26. roku życia. Nawet jeżeli osoba nadal studiuje i posiada ważną legitymację, po ukończeniu tego wieku nie korzysta już ze zwolnienia dotyczącego umowy zlecenia.
Po ukończeniu 26 lat przez studenta wynagrodzenie z umowy zlecenia podlega zasadom ogólnym, dlatego zleceniodawca musi zgłosić taką osobę do odpowiednich ubezpieczeń.
Umowa o pracę ze studentem a składki ZUS
W przypadku zatrudnienia studenta na podstawie umowy o pracę sytuacja wygląda zupełnie inaczej niż przy umowie zlecenia. Wiek oraz posiadanie statusu studenta nie mają tutaj znaczenia. Każdy student zatrudniony na umowę o pracę jest traktowany jak pozostali pracownicy.
Pracodawca ma obowiązek zgłosić taką osobę do ZUS oraz odprowadzać wszystkie wymagane składki.
| Warto wiedzieć W przypadku zawarcia umowy o pracę pracodawca powinien dokonać zgłoszenia do ubezpieczeń w ciągu 7 dni od rozpoczęcia zatrudnienia. Student może później sprawdzić informacje dotyczące zgłoszenia oraz wysokości naliczonych składek za pomocą swojego konta w systemie eZUS. |
Czy umowa o dzieło ze studentem wymaga składek ZUS?
Fakt bycia studentem nie wpływa na obowiązek składkowy, ponieważ taka umowa co do zasady nie powoduje konieczności odprowadzania składek ZUS.
Jeżeli student wykonuje dzieło i nie jest ono realizowane na rzecz własnego pracodawcy, wynagrodzenie z tego tytułu pozostaje poza systemem ubezpieczeń społecznych. Nie ma znaczenia, czy wykonawca ma mniej niż 26 lat, czy jest starszy.
Wyjątkiem jest sytuacja, gdy umowa o dzieło została zawarta z własnym pracodawcą albo wykonywana faktycznie na jego rzecz. W takim przypadku wynagrodzenie z umowy o dzieło może zostać objęte obowiązkiem składkowym.
Podsumowanie
Prawidłowe rozliczenie zatrudnienia studenta pozwala uniknąć zaległości wobec ZUS oraz problemów wynikających z późniejszej kontroli dokumentacji pracowniczej. Właśnie dlatego zarówno student, jak i pracodawca powinni znać zasady dotyczące składek i reagować na każdą zmianę sytuacji.
