Redakcja K24
Prezydent podpisał nowelizację, która rozszerza zwolnienie z PCC przy zakupie rzeczy ruchomych. Zmiana dotyczy przede wszystkim osób kupujących używane przedmioty od osób prywatnych. Wyższy limit ma zacząć obowiązywać jeszcze w tym roku. Ponadto nowelizacja zmienia zasady opłat lokalnych, a ta część wejdzie w życie od 1 stycznia 2027 r. Poniżej wyjaśniamy, co to oznacza w praktyce dla firmy i księgowości.
Na czym polega zwolnienie z PCC przy sprzedaży rzeczy ruchomych
Podatek od czynności cywilnoprawnych płaci kupujący, gdy nabywa rzecz na podstawie umowy sprzedaży. Przy rzeczach ruchomych stawka wynosi 2% wartości rynkowej. Dotychczas ustawa zwalniała z podatku sprzedaż rzeczy ruchomych, jeśli ich wartość rynkowa nie przekraczała 1000 zł. Nowelizacja podnosi ten próg do 5000 zł.
W efekcie wiele typowych transakcji z rynku wtórnego wypadnie z obowiązku podatkowego. Chodzi na przykład o używany rower, laptop, meble czy sprzęt fotograficzny. Kupujący nie złoży wtedy deklaracji i nie zapłaci podatku.
Wartość rynkowa, a nie tylko cena
Limit odnosi się do wartości rynkowej rzeczy. Zwykle pokrywa się ona z ceną z umowy. Jednak gdy cena wyraźnie odbiega od cen podobnych przedmiotów, urząd może ją zakwestionować. Dlatego zaniżenie ceny tylko po to, by zmieścić się w limicie, to ryzykowny pomysł.
Kiedy PCC w ogóle nie powstaje
Podatek nie pojawia się także wtedy, gdy sprzedawca dokonuje transakcji jako podatnik VAT. Jeśli więc kupujesz sprzęt od firmy i dostajesz fakturę, PCC nie płacisz niezależnie od kwoty. Natomiast przy zakupie od osoby prywatnej na umowę kupna-sprzedaży obowiązek zależy od wartości rzeczy.
Kto zyska na wyższym limicie zwolnienia z PCC
Na zmianie skorzystają przede wszystkim osoby prywatne kupujące rzeczy z drugiej ręki. Jednak równie istotna jest ona dla małych firm. Przedsiębiorcy często kupują od osób prywatnych używane narzędzia, sprzęt komputerowy lub wyposażenie biura. Wyższe zwolnienie z PCC oznacza mniej formalności i mniej deklaracji do pilnowania.
Zwróć uwagę, że zwolnienie dotyczy rzeczy ruchomych. Nie obejmuje więc nieruchomości ani praw majątkowych. Ponadto samochody kupowane od osób prywatnych zwykle przekraczają nowy próg, dlatego w ich przypadku PCC nadal trzeba będzie rozliczyć.
Co zrobić, gdy limit zostanie przekroczony
Jeśli wartość rynkowa rzeczy przekracza limit, obowiązki pozostają bez zmian. Kupujący:
- składa deklarację PCC-3 we właściwym urzędzie skarbowym,
- sam oblicza podatek według stawki 2%,
- wpłaca podatek w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy.
Deklarację można złożyć elektronicznie. Terminy warto zapisać w firmowym planie, na przykład korzystając z kalendarza podatnika na 2026 rok. Spóźnienie oznacza odsetki za zwłokę, a w skrajnym przypadku także odpowiedzialność karną skarbową.
Podatek liczy się od całej kwoty
To ważna kwestia. Limit nie działa jak kwota wolna. Gdy wartość rzeczy go przekracza, podatek płacisz od całej wartości, a nie tylko od nadwyżki. Dlatego przy kwotach bliskich progowi warto dokładnie udokumentować wartość rynkową.
Przykład liczbowy
Właściciel jednoosobowej firmy kupuje od osoby prywatnej używany komputer za 3500 zł. Według dotychczasowych zasad musiałby zapłacić 70 zł PCC i złożyć deklarację. Po zmianie transakcja mieści się w nowym limicie, więc obowiązek znika.
Z kolei gdy ten sam przedsiębiorca kupi używaną maszynę za 8000 zł, podatek wyniesie 160 zł. Zapłaci go od pełnej kwoty, bo wartość przekracza próg.
| Wartość rzeczy | PCC przed zmianą | PCC po zmianie |
|---|---|---|
| 800 zł | 0 zł | 0 zł |
| 3500 zł | 70 zł | 0 zł |
| 8000 zł | 160 zł | 160 zł |
Jak ująć zakup i PCC w księgach firmy
Dowodem zakupu od osoby prywatnej jest umowa kupna-sprzedaży. Na jej podstawie wpisujesz wydatek do ewidencji. W praktyce sposób ujęcia zależy od charakteru rzeczy.
- Środek trwały – zapłacony PCC zwiększa wartość początkową, ponieważ stanowi część ceny nabycia. Następnie amortyzujesz całą kwotę.
- Wyposażenie lub drobny sprzęt – cena oraz ewentualny PCC trafiają bezpośrednio do kosztów.
- Towar handlowy – wydatek ujmujesz jako zakup towarów, a podatek również zalicza się do kosztów.
Dzięki wyższemu limitowi część zakupów nie będzie miała w ogóle pozycji podatkowej. Mimo to umowę zachowaj w dokumentacji. Stanowi ona dowód poniesienia kosztu i potwierdza wartość rzeczy.
Opłaty lokalne od 1 stycznia 2027 r.
Druga część nowelizacji dotyczy opłat lokalnych, które płacą turyści. Zmiany obejmą także podmioty świadczące usługi zakwaterowania, czyli hotele, pensjonaty i wynajmujących pokoje. Ta część przepisów ma zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2027 r.
W praktyce to właściciel obiektu najczęściej pobiera opłatę od gości jako inkasent. Następnie przekazuje ją gminie w terminie wskazanym w uchwale rady gminy. Dlatego każda zmiana zasad oznacza dla branży noclegowej nowe obowiązki ewidencyjne i rozliczeniowe.
Jak przygotować obiekt noclegowy
- Sprawdź uchwały swojej gminy na 2027 rok, ponieważ to rada gminy ustala szczegóły.
- Zaktualizuj cennik i informację dla gości przed sezonem.
- Dostosuj rejestr pobranych opłat i zasady ich przekazywania do gminy.
- Ustal z biurem rachunkowym, jak ująć pobrane kwoty w ewidencji.
Pamiętaj, że pobrana opłata nie jest przychodem obiektu. Właściciel przyjmuje ją w imieniu gminy i musi ją oddać. Natomiast ewentualne wynagrodzenie za inkaso stanowi już przychód firmy. Mniejsze obiekty powinny przy okazji sprawdzić, czy nadal mieszczą się w limicie zwolnienia z VAT, zwłaszcza po dobrym sezonie.
Najczęstsze błędy
- Liczenie PCC tylko od nadwyżki ponad limit zamiast od całej wartości.
- Płacenie PCC przy zakupie od firmy, która wystawiła fakturę.
- Pomijanie PCC w wartości początkowej środka trwałego.
- Ujmowanie pobranej opłaty miejscowej jako przychodu obiektu.
Każdy z tych błędów wymaga później korekty. Co więcej, przy środkach trwałych zaniżona wartość początkowa przekłada się na błędne odpisy w kolejnych latach. Terminy innych rozliczeń znajdziesz w ogólnym kalendarzu podatnika.
Podsumowanie
Wyższe zwolnienie z PCC uprości rozliczenie wielu drobnych zakupów od osób prywatnych. Nowy próg ma działać jeszcze w tym roku. Jednak po jego przekroczeniu nadal płacisz 2% od całej wartości i składasz PCC-3 w ciągu 14 dni. W firmie PCC zwiększa wartość środka trwałego albo trafia do kosztów. Z kolei właściciele obiektów noclegowych powinni już teraz przygotować się na zmiany w opłatach lokalnych od 1 stycznia 2027 r. i śledzić uchwały swojej gminy.
Zdjęcie: Iuliia Pilipeichenko / Unsplash
