Emil Zelma
Unia Europejska wprowadza reformy. Zmieniają one sposób, w jaki przedsiębiorstwa raportują swoje działania w zakresie zrównoważonego rozwoju. Nowe regulacje, oparte na dyrektywie CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive), wymuszają na firmach nie tylko większą transparentność. Wymagają one konkretnych działań w obszarach: środowiskowym, społecznym oraz związanym z ładem korporacyjnym. Raportowanie ESG, dotąd dobrowolne lub ograniczone do wybranych podmiotów, staje się teraz obowiązkiem dla rosnącej grupy przedsiębiorstw. Od kiedy? Kogo dotyczy? O tym w dalszej części tekstu.
Czym jest raport ESG i dlaczego staje się obowiązkiem?
Skrót ESG oznacza trzy kluczowe obszary:
- Environmental (środowisko),
- Social (społeczeństwo),
- Governance (ład korporacyjny).
W praktyce raport ESG to dokument, w którym przedsiębiorstwo przedstawia swoje działania w zakresie ochrony środowiska, polityki społecznej oraz sposobu zarządzania organizacją. Wraz z wejściem w życie dyrektywy CSRD, raportowanie ESG przestaje być wyłącznie narzędziem PR. Staje się ono obowiązkiem prawnym, szczegółowo opisanym w zaktualizowanych przepisach o rachunkowości.
W Polsce nowe wymogi zaczęły obowiązywać od 1 stycznia 2024 roku w związku z uchwaleniem ustawy z dnia 6 grudnia 2024 r., która implementuje unijną dyrektywę. Przepisy te nie tylko rozszerzają zakres podmiotów zobowiązanych do raportowania, ale także precyzują, że raport ESG trzeba poddać atestacji przez biegłego rewidenta. Zmiany te mają charakter przełomowy, ponieważ znacząco zwiększają wiarygodność danych niefinansowych i ułatwiają inwestorom podejmowanie świadomych decyzji.
Obowiązek raportowania ESG – od kiedy?
Proces wdrażania obowiązku raportowania ESG został rozłożony w czasie, jednak już teraz warto przygotować się na nadchodzące zmiany. Wszystko zaczyna się od największych graczy na rynku. Już za rok obrotowy 2024, a więc w roku kalendarzowym 2025, obowiązkiem raportowania ESG zostaną objęte jednostki zainteresowania publicznego, tzn. spółki giełdowe, banki czy zakłady ubezpieczeń zatrudniające powyżej 500 osób. To pierwszy etap wdrażania nowego obowiązku sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju.
Rok później, czyli za 2025 (czyli w 2026 roku), do grupy objętej obowiązkiem raportowania dołączą pozostałe duże podmioty, które niekoniecznie muszą być notowane na giełdzie, ale spełniają co najmniej dwa z trzech kryteriów:
- zatrudnienie przekraczające 250 osób,
- roczny obrót netto powyżej 50 mln euro/suma bilansowa większa niż 25 mln euro.
Kolejna fala raportowania nastąpi w 2027 roku, a zatem obejmie 2026 roku. Obejmie ona małe oraz średnie przedsiębiorstwa będące jednostkami zainteresowania publicznego. W tym samym czasie obowiązek raportowania ESG obejmie również zagraniczne podmioty mające swoje oddziały lub spółki zależne w Polsce, jeżeli jednostka dominująca ma siedzibę poza Europejskim Obszarem Gospodarczym.
| Ważne Nie wszystkie firmy będą musiały samodzielnie przygotowywać raport ESG. Zgodnie z przepisami, możliwe są wyjątki od obowiązku raportowania – pod warunkiem spełnienia określonych warunków. Dotyczy to m.in. podmiotów zależnych, których dane zostaną ujęte w skonsolidowanym raporcie ESG przygotowanym przez jednostkę dominującą wyższego szczebla. Taka opcja nie zwalnia jednak całkowicie z odpowiedzialności. Konieczne jest bowiem, aby raport grupowy spełniał wszystkie wymogi formalne narzucone przez dyrektywę CSRD. |
Obowiązek raportowania ESG a standardy i weryfikacja danych
Nie wystarczy napisać dowolnego raportu. Nowe przepisy kładą ogromny nacisk na jakość i wiarygodność prezentowanych danych. Każdy raport ESG objęty obowiązkiem raportowania trzeba poddać atestacji, czyli niezależnej weryfikacji przez biegłego rewidenta. Taka weryfikacja ma na celu potwierdzenie, że przedstawione informacje są kompletne, rzetelne i zgodne z obowiązującymi standardami raportowania.
Co więcej, Komisja Europejska wprowadziła tzw. standardy ESRS (European Sustainability Reporting Standards).Szczegółowo określają one, co powinno znaleźć się w raporcie ESG. Wymogi obejmują między innymi dane o emisji CO2, zużyciu zasobów naturalnych, działaniach antydyskryminacyjnych czy praktykach zarządczych. Dla wielu firm oznacza to konieczność zmiany podejścia do prowadzenia biznesu. Nie tylko trzeba działać zgodnie z zasadami ESG, ale także umieć to udokumentować w sposób zgodny z wytycznymi.
Raport ESG jako narzędzie strategiczne w rozwoju przedsiębiorstwa?
Dla wielu firm raportowanie ESG będzie początkiem głębszych zmian organizacyjnych. Raportowanie nie sprowadza się bowiem tylko do wypełnienia arkusza danych. To proces wymagający strategicznego podejścia, monitorowania celów zrównoważonego rozwoju, prowadzenia polityk środowiskowych czy zarządczych oraz współpracy z interesariuszami. W praktyce oznacza to konieczność wdrożenia nowych narzędzi analitycznych, szkoleń pracowników oraz budowy całych struktur odpowiedzialnych za zbieranie i analizę danych ESG.
