Emil Zelma
Druga połowa 2026 roku nie przynosi rewolucji w ZUS, ale to nie znaczy, że nie warto się przyjrzeć dostępnym ulgom. Dla wielu przedsiębiorców jest to realna szansa na obniżenie kosztów prowadzenia firmy. Największe znaczenie mają wciąż trzy elementy: wakacje składkowe, dotychczasowe preferencje w ZUS oraz zasady naliczania składki zdrowotnej.
Podczas gdy przedsiębiorcy obawiają się o nowe obciążenia podatkowe, ułatwienia w ZUS, w tym np. wakacje od składek, mogą okazać się sporym ułatwieniem.
Ile wynosi składka zdrowotna?
Warto od razu zaznaczyć – zapowiadana kolejna obniżka podstawy składki zdrowotnej nie weszła w życie. A zatem, jej minimalna wysokość pozostaje na dotychczasowym poziomie.
Minimalna składka zdrowotna w II połowie 2026 r. wynosi 432,54 zł miesięcznie. Jest to wynik przeliczenia 9% minimalnego wynagrodzenia, które w 2026 r. wynosi 4806 zł. Poniżej tej kwoty nie zejdziesz niezależnie od tego, jak niski dochód wykazujesz – to twarda dolna granica.
Konkretna wysokość składki zależy jednak od wybranej formy opodatkowania:
- skala podatkowa – 9% dochodu,
- podatek liniowy – 4,9% dochodu,
- ryczałt – stawki ryczałtowe uzależnione od progów przychodowych (przekroczenie limitu przychodu oznacza automatyczny wzrost miesięcznej składki).
Wakacje składkowe – na czym polegają?
To wciąż najciekawsza ulga dla mikroprzedsiębiorców. Wakacje składkowe to dobrowolne zwolnienie z opłacania własnych składek na ubezpieczenia społeczne za jeden wybrany miesiąc w roku. Rozwiązanie to funkcjonuje na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i jest skierowane głównie do osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą wpisaną do CEIDG.
Co istotne – firma w czasie obowiązywania wakacji składkowych działa normalnie. Możesz wystawiać faktury, generować przychody, świadczyć usługi – zwolnienie ze składek ZUS nie oznacza żadnej przerwy w działalności, tylko brak obowiązku zapłaty składek za wskazany miesiąc. Zwolnienie obejmuje:
- ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe,
- dobrowolne ubezpieczenie chorobowe (jeśli podlegałeś mu zarówno w miesiącu złożenia wniosku, jak i miesiąc wcześniej),
- składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.
| Warto wiedzieć Wakacje składkowe nie obejmują składki zdrowotnej. Tę trzeba opłacić zawsze, niezależnie od przyznanej ulgi – jest to jedna z zasad, o której najczęściej się zapomina, a potem trzeba dopłacać zaległości. |
Ile można zaoszczędzić? Przy pełnym ZUS-ie oszczędność za jeden miesiąc sięga nawet około 1900 zł. Jest to spora kwota, którą można przeznaczyć np. na inwestycje, zakup wyposażenia, marketing albo po prostu na poprawę płynności finansowej firmy.
Kto może skorzystać z wakacji składkowych?
Żeby zakwalifikować się do ulgi, musisz spełnić kilka warunków:
- w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku musisz podlegać obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności,
- liczba osób zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego (wliczając Ciebie) nie może przekraczać 10,
- roczny przychód w jednym z dwóch poprzednich lat nie może przekroczyć równowartości 2 mln euro (brak przychodu w tym okresie też się kwalifikuje),
- nie możesz wykonywać działalności na rzecz byłego pracodawcy, jeśli robiłeś dla niego to samo na etacie,
- zwolnienie jest traktowane jako pomoc de minimis, więc obowiązuje Cię limit tej pomocy – warto to sprawdzić, jeśli korzystałeś z innych form wsparcia.
Jak złożyć wniosek i o czym pamiętać?
Wniosek składa się wyłącznie elektronicznie, przez PUE ZUS (e-ZUS). Kluczowa jest data złożenia: wniosek trzeba złożyć w miesiącu poprzedzającym ten, którego ma dotyczyć zwolnienie. Przykład: chcesz mieć wolny sierpień – wniosek składasz w lipcu.
| Warto wiedzieć ZUS nie rozpatruje wniosków złożonych po terminie, dlatego lepiej nie zostawiać tego na ostatni dzień miesiąca – problemy techniczne z systemem mogą uniemożliwić skuteczne przesłanie dokumentów w ostatniej chwili. |
Po przyznaniu ulgi obowiązki formalne nie kończą się – wciąż musisz przekazywać deklaracje ZUS DRA oraz, jeśli wymagane, ZUS RCA z aktualnym kodem właściwym dla danego ubezpieczenia. Dobra wiadomość: składki objęte ulgą finansuje budżet państwa, więc nie tracisz ciągłości okresów ubezpieczenia ani uprawnień do świadczeń – w tym do przyszłej emerytury.
Mały ZUS Plus i inne ulgi wciąż dostępne
Wakacje składkowe to nie jedyna opcja. Warto pamiętać też o:
- Małym ZUS Plus – składki społeczne nalicza się wówczas na podstawie dochodu, dzięki czemu są one niższe niż w standardowym wariancie. Uwaga: korzystanie z tej ulgi nie wpływa na wysokość składki zdrowotnej, którą ustala się według odrębnych zasad,
- Uldze na start – jest to rozwiązanie przeznaczone dla osób, które dopiero zaczynają prowadzić działalność gospodarczą (można z niej skorzystać w pierwszych 6 miesiącach). Po jej zakończeniu można przejść na preferencyjne składki, a następnie – po spełnieniu warunków – na Mały ZUS Plus. Takie rozwiązanie pozwala nowym firmom stopniowo „rozkręcać się” z kosztami, zamiast od razu płacić pełne składki.
Składka zdrowotna nadal największym kosztem
Mimo dostępnych preferencji przy składkach społecznych, składka zdrowotna w 2026 r. pozostaje jednym z największych obciążeń dla przedsiębiorców. Jest ona obowiązkowa nawet w miesiącu objętym wakacjami składkowymi – nie ma od niej ucieczki. Zasady jej ustalania różnią się w zależności od formy opodatkowania: przy ryczałcie liczy się przychód, przy liniówce i skali – dochód. I choć część przedsiębiorców liczyła na kolejną obniżkę minimalnej składki, na razie do niej nie doszło.
Podsumowanie
Wakacje od ZUS to dobry sposób, jeśli Twoim celem jest optymalizacja składek – pamiętaj jednak, że nie dotyczy składki zdrowotnej, którą zawsze trzeba opłacać. Kluczowe jest pilnowanie terminów wniosków w PUE ZUS – spóźniony wniosek to utracona szansa na ulgę.
Do tego warto łączyć dostępne rozwiązania: Mały ZUS Plus, ulgę na start oraz wakacje składkowe, żeby maksymalnie odciążyć budżet firmy. Świadome planowanie i regularne sprawdzanie, z czego można jeszcze skorzystać, to najprostszy sposób na realne oszczędności bez ryzyka naruszenia przepisów.
