Redakcja K24
Bony świąteczne dla emerytów to dla wielu firm stały element grudnia. Dawny pracodawca może wspierać byłych pracowników także po zakończeniu zatrudnienia. Wsparcie przybiera formę bonów, kart podarunkowych albo pieniędzy. Dla księgowości liczy się jednak co innego niż dla obdarowanych. Trzeba ustalić źródło finansowania, sprawdzić limit zwolnienia z PIT i poprawnie ująć wydatek w ewidencji. Poniżej opisujemy, jak zrobić to krok po kroku.
Kto decyduje, czy były pracownik dostanie świadczenie
Przede wszystkim nie istnieje ustawowy obowiązek wypłaty świątecznego wsparcia byłym pracownikom. O wszystkim decydują zasady przyjęte u danego pracodawcy. W praktyce oznacza to najczęściej regulamin zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (ZFŚS). Ustawa o ZFŚS pozwala objąć pomocą emerytów i rencistów, którzy byli pracownikami firmy. Mogą z niej korzystać także członkowie ich rodzin.
Regulamin musi jednak wprost wskazywać byłych pracowników jako uprawnionych. Jeżeli ich tam nie ma, firma nie powinna finansować dla nich bonów z funduszu. Co więcej, świadczenia z ZFŚS nie mogą trafiać do wszystkich po równo. Pracodawca uzależnia ich wysokość od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej uprawnionego. Dlatego emeryt zwykle składa oświadczenie o dochodach na osobę w gospodarstwie domowym.
Co sprawdzić w regulaminie przed grudniem
- czy emeryci i renciści są wymienieni jako osoby uprawnione,
- jakie progi dochodowe obowiązują i ile wynosi świadczenie w każdym progu,
- w jakiej formie firma przekazuje pomoc (bon, karta, przelew),
- do kiedy trzeba złożyć wniosek i oświadczenie o dochodach,
- czy pomoc obejmuje także dzieci lub wnuki byłego pracownika.
W instytucjach publicznych harmonogram wypłat bywa ustalony z wyprzedzeniem. Z kolei w małych firmach terminy często zależą od decyzji komisji socjalnej lub samego właściciela.
Odpis na ZFŚS a byli pracownicy
Firma, która obejmuje opieką socjalną emerytów, może zwiększyć odpis na fundusz. Ustawa przewiduje zwiększenie o 6,25% przeciętnego wynagrodzenia na każdego emeryta i rencistę objętego opieką. W efekcie fundusz ma więcej środków, a wyższy odpis również stanowi koszt podatkowy. Warunek jest jednak prosty: pieniądze muszą trafić na rachunek ZFŚS w terminie.
Same świadczenia wypłacane z funduszu nie są natomiast kosztem uzyskania przychodu. Kosztem jest wyłącznie odpis. To częsty błąd w małych firmach, które próbują ująć bony w kosztach drugi raz.
Bony świąteczne dla emerytów a podatek PIT
Świadczenia z ZFŚS korzystają ze zwolnienia z PIT do określonego limitu rocznego. Obecnie limit wynosi 1000 zł na osobę w roku podatkowym. Zwolnienie obejmuje świadczenia rzeczowe i pieniężne, w tym bony i karty podarunkowe. Ponadto dotyczy ono także emerytów i rencistów, czyli byłych pracowników.
Limit liczy się łącznie dla wszystkich świadczeń z funduszu w danym roku. Dlatego księgowość musi sumować wszystko, co dana osoba otrzymała od stycznia. Liczy się bon na święta, dopłata do wypoczynku i paczka rzeczowa.
Przykład liczbowy
Załóżmy, że emeryt dostał w lipcu 400 zł dofinansowania do wypoczynku. Następnie w grudniu otrzymuje bony świąteczne o wartości 880 zł. Razem daje to 1280 zł.
| Pozycja | Kwota |
|---|---|
| Dofinansowanie do wypoczynku (lipiec) | 400 zł |
| Bony świąteczne (grudzień) | 880 zł |
| Suma świadczeń z ZFŚS w roku | 1280 zł |
| Limit zwolnienia z PIT | 1000 zł |
| Nadwyżka do opodatkowania | 280 zł |
Opodatkowaniu podlega zatem tylko nadwyżka ponad limit, czyli 280 zł. Gdyby emeryt dostał w roku jedynie bony za 880 zł, cała kwota byłaby zwolniona.
Zaliczka i PIT-11 dla byłego pracownika
U byłego pracownika nadwyżka ponad limit nie jest przychodem ze stosunku pracy. Stanowi przychód z innych źródeł. W takiej sytuacji firma co do zasady nie pobiera zaliczki na podatek. Musi jednak wykazać przychód w informacji PIT-11. Emeryt rozliczy go w zeznaniu rocznym.
Za 2026 r. termin na przekazanie PIT-11 upływa 1 marca 2027 r., ponieważ 28 lutego wypada w niedzielę. Więcej o tym obowiązku przeczytasz w tekście o terminach i zasadach wystawiania PIT-11. Jeżeli świadczenia nie przekroczyły limitu, PIT-11 dla byłego pracownika nie jest potrzebny.
Inaczej wygląda sytuacja emeryta, który nadal pracuje w firmie. Wtedy świadczenia rozlicza się jak u każdego pracownika. Szczegóły opisaliśmy w artykule o zatrudnieniu emeryta lub rencisty w 2026 r.
Składki ZUS od bonów dla emerytów
Emeryt, który nie pracuje już w firmie, nie ma z nią stosunku pracy. W efekcie od bonów dla niego firma nie nalicza składek ZUS. U obecnych pracowników świadczenia z ZFŚS, przyznane zgodnie z regulaminem i kryterium socjalnym, również są zwolnione ze składek. Problem pojawia się wtedy, gdy firma daje wszystkim tę samą kwotę bez badania sytuacji materialnej. Wtedy ZUS może zakwestionować socjalny charakter wypłaty u osób zatrudnionych.
Jak zaksięgować bony świąteczne z ZFŚS
W pełnej księgowości fundusz ewidencjonuje się zwykle na koncie 851 „Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych”. Środki funduszu przechowuje się na odrębnym rachunku bankowym, najczęściej na koncie 135. Przykładowe zapisy wyglądają tak:
- Przelew odpisu na rachunek funduszu: Wn 135, Ma 130 (wcześniej odpis obciąża koszty i konto 851 po stronie Ma).
- Zakup bonów u wydawcy: Wn konto rozliczeniowe lub 240, Ma 135.
- Wydanie bonów emerytom według listy: Wn 851, Ma konto rozliczeniowe lub 240.
- Przelew pieniężny bezpośrednio do emeryta: Wn 851, Ma 135.
Firmy prowadzące KPiR nie ewidencjonują wypłat z funduszu w księdze. Do KPiR trafia tylko odpis przekazany na rachunek ZFŚS. Mimo to warto prowadzić prostą ewidencję pomocniczą świadczeń na każdą osobę. Dzięki temu łatwo sprawdzisz limit 1000 zł przy kolejnych wypłatach.
Dokumenty, które warto zachować
- wniosek emeryta i oświadczenie o dochodach,
- protokół lub decyzję komisji socjalnej,
- listę osób z kwotą i podpisem odbioru bonu,
- fakturę lub notę od wydawcy kart podarunkowych.
Firma bez ZFŚS – co wtedy?
Mniejsi pracodawcy często nie tworzą funduszu. Mogą wtedy wypłacać świadczenie urlopowe albo nie tworzyć niczego. W takiej sytuacji prezent dla byłego pracownika nie pochodzi z ZFŚS. Dlatego zwolnienie z PIT dla świadczeń z funduszu go nie obejmuje. Ponadto taki wydatek trudno powiązać z przychodem firmy, więc ujęcie go w kosztach podatkowych budzi wątpliwości. Przed grudniową akcją warto więc skonsultować sprawę z doradcą. Pomocne będzie też zestawienie kosztów, jakie ponosi pracodawca w związku z zatrudnieniem.
Najczęstsze błędy i ich skutki
- Brak emerytów w regulaminie – wypłata z funduszu jest wtedy niezgodna z przeznaczeniem ZFŚS.
- Równe kwoty dla wszystkich – ryzyko zakwestionowania socjalnego charakteru świadczeń.
- Niezsumowanie świadczeń z całego roku – brak PIT-11 przy przekroczeniu limitu, a w efekcie ryzyko sankcji dla płatnika.
- Ujęcie bonów w kosztach – podwójne rozliczenie, ponieważ kosztem jest już odpis.
Podsumowanie
Bony świąteczne dla emerytów może przyznać dawny pracodawca, jeśli przewiduje to regulamin ZFŚS. Wysokość wsparcia powinna zależeć od sytuacji materialnej, a nie od stażu czy stanowiska. Świadczenia z funduszu są zwolnione z PIT do 1000 zł rocznie na osobę. Nadwyżkę u byłego pracownika firma wykazuje w PIT-11 jako przychód z innych źródeł. Od bonów dla niepracujących emerytów firma nie płaci składek ZUS. W księgach wydatek obciąża fundusz, a nie koszty podatkowe. Zanim więc rozdasz bony świąteczne dla emerytów, sprawdź regulamin, zsumuj świadczenia z całego roku i zachowaj dokumenty przyznania.
Zdjęcie: freestocks / Unsplash






