Emil Zelma
Gospodarka w XXI w. nie może funkcjonować bez rozwiązań cyfrowych, szczególnie jeśli mowa o ujęciu międzynarodowym. Również władze Unii Europejskiej zdają sobie z tego sprawę. Odpowiedzią na potrzebę unowocześnienia systemu podatkowego jest pakiet ViDA (VAT in Digital Age, tzn. VAT w erze cyfrowej).
Mowa tu o pakiecie zmian przygotowanych przez Komisję Europejską, którego głównym celem jest dostosowanie podatku VAT do realiów XXI w. Ogłoszony 8 grudnia 2022 roku VIDA to kamień milowy w kierunku stworzenia spójnych oraz przejrzystych przepisów dotyczących VAT na szczeblu całej wspólnoty.
Spis treści
ukryj
Obowiązkowe e-fakturowanie w UE. Podstawa pakietu VIDA, czyli faktury elektroniczne dla transakcji krajowych oraz wewnątrzwspólnotowych
Jedną z najważniejszych zmian przewidzianych w ramach pakietu VIDA jest obowiązkowe e-fakturowanie. Docelowo stanie się ono standardem w całej Unii Europejskiej. Zgodnie z założeniami VIDA faktura elektroniczna ma być podstawową formą dokumentowania transakcji transgranicznych między przedsiębiorcami działającymi w różnych krajach UE.
W praktyce każda dostawa towarów lub świadczenie usług objęte podatkiem VAT w ramach wspólnoty będzie musiała być udokumentowana w ramach jednolitego formatu cyfrowego. Dzięki możliwe stanie się natychmiastowe (tzn. w czasie rzeczywistym) raportowanie do organów podatkowych. Pozwoli to wyeliminować opóźnienia w kontrolowaniu poprawności sporządzanych deklaracji VAT-owskich oraz ograniczyć ryzyko nadużyć i oszustw podatkowych.
Pakiet VIDA a zmiany w raportowaniu podatku VAT
W myśl pakietu VIDA przedsiębiorcy będą raportować VAT w sposób znacznie bardziej ujednolicony i zautomatyzowany niż miało to miejsce dotychczas. W zamyśle Komisji Europejskiej chodzi o to, by podatnik w każdym państwie członkowskim mógł przekazać dane dotyczące faktur i transakcji. Ma to odbywać się w czasie rzeczywistym.
Proces ten będzie realizowany bez potrzeby wielokrotnego rejestrowania się i składania osobnych deklaracji VAT w każdym państwie, w którym działa dane przedsiębiorstwo. Takie rozwiązanie to spore ułatwienie również dla fiskusa w poszczególnych państwach. Jest tak dlatego, że inicjatywa VIDA zakłada cel, jakim jest zwiększenie skuteczności poboru podatku dzięki ujednoliconej sprawozdawczości w zakresie podatku VAT.
Platformy cyfrowe a ściąganie podatku VAT
Ważnym aspektem pakietu VIDA jest również uregulowanie zasad działania platform cyfrowych. Zgodnie z tymi przepisami platforma, która pośredniczy w sprzedaży usług typu krótkoterminowy najem mieszkań czy przewóz osób, będzie odpowiedzialna za pobieranie VAT w imieniu dostawcy. Zmiana ta dotyczy zarówno firm mających siedzibę w UE, jak i tych zarejestrowanych poza nią, jeśli ich klienci znajdują się na terenie wspólnoty. Cel tej reformy jest prosty: sprawienie, by żadna platforma czy dostawca usług nie była uprzywilejowana podatkowo względem konkurencji działającej w sposób bardziej tradycyjny.
Ujednolicenie rejestracji VAT w całej Unii – co to oznacza dla przedsiębiorców?
Kolejnym krokiem w kierunku uproszczenia systemu VAT jest wprowadzenie możliwości dokonania jednej rejestracji VAT na potrzeby sprzedaży towarów i usług w całej Unii Europejskiej. Zamiast rejestrować się osobno w każdym państwie członkowskim, przedsiębiorca będzie mógł skorzystać z rozszerzonych systemów:
- OSS (One Stop Shop),
- IOSS (Import One Stop Shop),
które umożliwią rozliczenie VAT-u w jednym kraju, nawet jeśli działalność danego podmiotu obejmuje wiele rynków. Wdrożenie jednolitej rejestracji w podatku VAT to ułatwienie przede wszystkim dla e-commerce. Jest too bowiem taki sektor działalności, dla którego granice między państwami nie są ograniczeniem (a przynajmniej nie powinny nim być). Dzięki tej zmianie firmy nie tylko zyskają na czasie i ograniczą koszty administracyjne. Można także w ten sposób zmniejszyć ryzyko błędów w raportowaniu VAT.
VIDA jako sposób na walkę z luką VAT
Nie jest tajemnicą, że luka VAT, czyli różnica między należnym a rzeczywiście pobranym podatkiem, wciąż stanowi ogromny problem dla państw członkowskich. Opóźnienia w przetwarzaniu danych, brak jednolitych standardów wystawiania faktur i trudności z nadzorem nad transakcjami wewnątrzunijnymi to niektóre spośród przyczyn. Sprawiają one, że część zobowiązań podatkowych po prostu nie trafia do budżetu.
Pakiet VIDA ma to zmienić, dając administracjom skarbowym poszczególnych państw narzędzia do niemal natychmiastowej weryfikacji transakcji. Dotyczy to zarówno transakcji krajowych, jak i wewnątrzwspólnotowych. Mają w tym celu pomóc: obowiązkowe e-fakturowanie, raportowanie cyfrowe i większy nadzór nad platformami. Stworzą one spójny, odporny na nadużycia system, który pozwoli skutecznie rozliczać podatek VAT w UE.
Pakiet VIDA. Kiedy wejdzie w życie i jak się przygotować?
Szczegółowy harmonogram wdrażania pakietu VIDA jest wciąż przygotowywany. Już teraz wiadomo, że część przepisów zacznie obowiązywać najprawdopodobniej w ciągu najbliższych kilku lat. Wniosek, jaki stąd płynie, jest bardzo prosty: nie warto czekać na ostatnią chwilę.
Dostosowanie systemów fakturowania do formatu cyfrowego, wdrożenie procesów raportowania w czasie rzeczywistym oraz analiza obowiązków podatkowych w świetle przepisów krajowych i unijnych to działania, które przedsiębiorcy powinny rozpocząć już teraz. Inicjatywa VIDA to nie tylko unijny pakiet przepisów – to sygnał, że era cyfrowa w podatkach właśnie się zaczyna. A przedsiębiorca, który się nie dostosuje, może zostać w tyle.
